The Scientific Personality of One of the Pioneering Sufis, Fudayl bin Iyâd.

Abstract

Tâbi‘înden sonraki ilk tabakada yer alan öncü sûfîlerden Fudayl b.‘Iyâd, İslam ilim tarihinin önemli isimlerinden birisidir. Neseben Arap olan Fudayl’ın hayatı Horasan,Kûfe ve Mekke olmak üzere üç bölgede geçmiştir. Kûfe yıllarını yoğun birşekilde ilim tahsili ile geçiren Fudayl’ın üstadları arasında Ebû Hanîfe, Mansûrb. el-Mu‘temir, ‘Atâ b. es-Sâib, Ebû Muhammed el-A‘meş ve Süfyân es-Sevrî gibibazı isimler yer almaktadır. İslâm ilim tarihinin etkili şahsiyetler eliyleyetişen Fudayl’ın talebeleri arasında Süfyân b. ‘Uyeyne, Abdullah b. Mübârek veİmâm Şâfi‘î gibi bazı önemli isimleri de zikretmek gerekir. Zamanın önde gelenâlimlerinden kabul edilen Fudayl, tasavvufî neşvesiyle de temeyyüz etmektedir.Bu çalışmada Fudayl’ın tasavvufî yönü değil daha ziyade ilmî yönü elealınacaktır. İlim ve amel bütünlüğünü savunan Fudayl amele sevketmeyen ilmi faydasızve fuzuli gördüğü gibi ameli de imanın bir parçası görmüş, amelsiz imanı kabuletmemiştir. Manevî hayatını hep ilmin rehberliğinde tanzim etmiştir. Kur’ân vesünnet bütünlüğüne dikkat çeken Fudayl, dinî hayatın ikâmesinde Kur’ân vesünnetten sadece biriyle yetinilmesini doğru bulmamıştır. Görüş vedüşünceleriyle Ehl-i sünnetin teşekkülüne ve bu anlayışın toplumda hâkimolmasına katkı sağlayan Fudayl, Ehl-i sünnet dışı gördüğü bid‘at ehli fırkalarakarşı da yoğun bir fikrî mücâdele içinde yer almıştır. Onun anlayışına göredinin ikâmesi ancak ehl-i bid‘atle mücâdeleyle mümkün olmaktadır.

Fudayl bin Iyad, whowas one of the pioneering Sufis in the first layer after Tabi'un (also known asTabi' al-Tabi'in, the generation after the Tabi‘un in Islam. Tabi'un are thepeople who followed Sahaba, the companions of the prophet), is one of theimportant names in the history of Islamic science. Fudayl, who was an Arab,spent his life in three regions: Khorasan, Kufa, and Mecca. Names such as AbuHanifa, Mansur bin Mu‘temir, Ata bin Saib, Abu Muhammad al-A‘mes, and Sufyanes-Sevri are among the masters of Fudayl who spent his Kufa years withintensive education. Among the students of Fudayl, who was brought up by theinfluential figures of Islamic history, some important names such as Sufyan binUyeyne, Abdullah bin Mubarak, and Al-Shafi‘i should also be mentioned. Fudayl,considered one of the leading scholars of the time, also prominent with Sufism.In this study, not the Sufi aspect of Fudayl, but rather the scientific aspectwill be discussed. Defending the integrity of science and deeds, Fudayl saw thescience that does not lead to deeds as useless and unnecessary. Furthermore, hetook deeds as a part of faith and did not accept faith without them. Fudayl,who arranged his spiritual life under the guidance of science, predicated it onthe integrity of the Qur'an and the Sunnah.