Yeryüzünde Nizam Anlayışı Bağlamında Astroloji ve Astronomi İlişkisi: Osmanlı Ahkam-ı Sal Örneği

Abstract

Astrolojinin gerçeklik statüsüne ilişkin iddialar geçmişten günümüze değin devam etmekte olup, astrolojinin bilimden uzak bir kehanet biçimi olduğunu kabul görmektedir. Bu anlamda epistemolojik açıdan bakıldığında astrolojinin bilim içerisinde değerlendirilemeyeceği anlaşılmaktadır. Ancak buna karşın astroloji, tarih boyunca insanların ilgilisini çekmiştir. Aynı zamanda bu sadece bireysel değil devlet alanında da etkili olmuştur. Bu çalışmada Osmanlı Devlet yapılanmasında nizam oluşturma konusunun, astroloji ile bağlantısı değerlendirilecektir. Bu sayede modern bilimin gecikmesinin sebepleri arasında Osmanlı astrolojisinin konumu değerlendirilecek ve yeni bir perspektif sunulacaktır. Bu bağlamda, 1787 tarihinde kaleme alınan Ahkam-ı Sal takvimi kayıtlarından yola çıkarak iktidar ile astroloji ilişkisi, iktidar ile müneccim ilişkisini değerlendireceğiz. Aynı zamanda astrolojinin gerek Osmanlının modern astronomiye geçişindeki gecikmesinin bir etkisi olarak ve gerek bilimsel bilginin anlaşılamamasında bir etken olarak karşımıza çıkan nizam ve astroloji ilişkisini tartışacağız.