Yayın:
K En Yakın Komşu Makine Öğrenme Algoritmasına Dayalı Diabetes Mellitus Tahmini

dc.contributor.authorAğlarcı, Ali Vasfi
dc.contributor.authorKarakurt, Feridun
dc.date.accessioned2026-01-04T21:17:13Z
dc.date.issued2024-12-30
dc.description.abstractAmaç: Çalışmamızın amacı dünya çapında giderek artan ve önemli bir halk sağlığı sorunu hâline gelen diabetes mellitus hastalığının makine öğrenme yöntemi ile tahmin edilmesidir. Gereç ve Yöntemler: Çalışmada diabetes mellitus sağlık göstergelerini içeren ve kaggle veri tabanından elde edilen 253.680 örnek hacmine sahip veri kayıtları kullanılmıştır. K en yakın komşu yöntemi ile hastaların diabetes mellitus durumları makine öğrenme yaklaşımıyla tahmin edilmeye çalışılmıştır. Tüm işlemler R programı ile gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Kişilerin yaklaşık %15,8’i preDM ya da diabetes mellitus tanılıdır, %42,9’unde yüksek tansiyon, %42,4’ünde yüksek kolesterol bulunmaktadır. Sigara içenlerin oranı %44,3, ağır alkol tüketenlerin oranı ise %5,6’dır. Kalp hastalığı/krizi geçirenleri oranı ise %9,4, yürüyüşte zorluk çektiğini bildirenlerin oranı ise %16,8’dir. Fiziksel aktivitesi bulunmayanların oranı %24,4’tür. Diabetes mellitus tanısı olmayanların BMI ortalaması 27,74±6,26 iken diyabet hastası olanların BMI ortalaması 31,94±7,36 olarak bulunmuştur. K en yakın komşu yöntemi ile yapılan uygulamada diabetes mellitus tahmini en iyi eğitim ve test verisinin %90,0-%10,0 olarak ayrıldığı ve K komşuluk değerinin 3 (üç) alındığı durumda elde edilmiştir. İlgili belirteçler kullanılarak %97,2 doğruluk ve %88,9 kappa başarı değeri ile diabetes mellitus hastalığına sahip kişiler doğru tahmin edilebilmiştir. Sonuç: Makine öğrenme yöntemlerinin son yıllarda birçok alanda kullanımının yaygınlaştığı ve başarılı sonuçlar verdiği literatürde bildirilmektedir. Bu araştırmada da makine öğrenme yaklaşımıyla diabetes mellitus tahmininin yüksek başarı oranı ile gerçekleştirildiği uygulamalı olarak gösterilmiştir. Diabetes mellitus hastalığının sessiz ve artan sayıda ilerlediği bilindiğinden erken tanı hayati öneme sahiptir. K en yakın komşu yönteminin kolay uygulanabilirliği ve yüksek sınıflama performansı gibi avantajlarından dolayı diabetes mellitus hastalığının erken tanı ve tedavisi için sağlık hizmeti sağlayıcıları tarafından kullanılması önerilmektedir.
dc.description.urihttps://doi.org/10.25048/tudod.1549498
dc.description.urihttps://dergipark.org.tr/tr/pub/tudod/issue/89431/1549498
dc.identifier.doi10.25048/tudod.1549498
dc.identifier.endpage276
dc.identifier.issn2587-0335
dc.identifier.openairedoi_dedup___::a33d5fdbcb850883766abab67d34c604
dc.identifier.orcid0000-0002-9010-4537
dc.identifier.orcid0000-0001-7629-9625
dc.identifier.startpage265
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/20.500.12597/42365
dc.identifier.volume8
dc.language.isoeng
dc.publisherBulent Evcevit University
dc.relation.ispartofTurkish Journal of Diabetes and Obesity
dc.rightsOPEN
dc.subjectDiabetes mellitus
dc.subjectSağlık ve hastalık
dc.subjectMakine öğrenmesi
dc.subjectTahmin
dc.subjectSağlık uygulamaları
dc.subjectAkıllı sistem
dc.subjectEndocrinology
dc.subjectEndokrinoloji
dc.subjectDiabetes mellitus
dc.subjectHealth and disease
dc.subjectMachine learning
dc.subjectPrediction
dc.subjectHealthcare applications
dc.subjectIntelligent system
dc.titleK En Yakın Komşu Makine Öğrenme Algoritmasına Dayalı Diabetes Mellitus Tahmini
dc.typeArticle
dspace.entity.typePublication
local.api.response{"authors":[{"fullName":"Ali Vasfi Ağlarcı","name":"Ali Vasfi","surname":"Ağlarcı","rank":1,"pid":{"id":{"scheme":"orcid","value":"0000-0002-9010-4537"},"provenance":null}},{"fullName":"Feridun Karakurt","name":"Feridun","surname":"Karakurt","rank":2,"pid":{"id":{"scheme":"orcid_pending","value":"0000-0001-7629-9625"},"provenance":null}}],"openAccessColor":"gold","publiclyFunded":false,"type":"publication","language":{"code":"eng","label":"English"},"countries":null,"subjects":[{"subject":{"scheme":"keyword","value":"Diabetes mellitus;Sağlık ve hastalık;Makine öğrenmesi;Tahmin;Sağlık uygulamaları;Akıllı sistem"},"provenance":null},{"subject":{"scheme":"keyword","value":"Endocrinology"},"provenance":null},{"subject":{"scheme":"keyword","value":"Endokrinoloji"},"provenance":null},{"subject":{"scheme":"keyword","value":"Diabetes mellitus;Health and disease;Machine learning;Prediction;Healthcare applications;Intelligent system"},"provenance":null}],"mainTitle":"K En Yakın Komşu Makine Öğrenme Algoritmasına Dayalı Diabetes Mellitus Tahmini","subTitle":null,"descriptions":["<jats:p xml:lang=\"tr\">Amaç: Çalışmamızın amacı dünya çapında giderek artan ve önemli bir halk sağlığı sorunu hâline gelen diabetes mellitus hastalığının makine öğrenme yöntemi ile tahmin edilmesidir. Gereç ve Yöntemler: Çalışmada diabetes mellitus sağlık göstergelerini içeren ve kaggle veri tabanından elde edilen 253.680 örnek hacmine sahip veri kayıtları kullanılmıştır. K en yakın komşu yöntemi ile hastaların diabetes mellitus durumları makine öğrenme yaklaşımıyla tahmin edilmeye çalışılmıştır. Tüm işlemler R programı ile gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Kişilerin yaklaşık %15,8’i preDM ya da diabetes mellitus tanılıdır, %42,9’unde yüksek tansiyon, %42,4’ünde yüksek kolesterol bulunmaktadır. Sigara içenlerin oranı %44,3, ağır alkol tüketenlerin oranı ise %5,6’dır. Kalp hastalığı/krizi geçirenleri oranı ise %9,4, yürüyüşte zorluk çektiğini bildirenlerin oranı ise %16,8’dir. Fiziksel aktivitesi bulunmayanların oranı %24,4’tür. Diabetes mellitus tanısı olmayanların BMI ortalaması 27,74±6,26 iken diyabet hastası olanların BMI ortalaması 31,94±7,36 olarak bulunmuştur. K en yakın komşu yöntemi ile yapılan uygulamada diabetes mellitus tahmini en iyi eğitim ve test verisinin %90,0-%10,0 olarak ayrıldığı ve K komşuluk değerinin 3 (üç) alındığı durumda elde edilmiştir. İlgili belirteçler kullanılarak %97,2 doğruluk ve %88,9 kappa başarı değeri ile diabetes mellitus hastalığına sahip kişiler doğru tahmin edilebilmiştir. Sonuç: Makine öğrenme yöntemlerinin son yıllarda birçok alanda kullanımının yaygınlaştığı ve başarılı sonuçlar verdiği literatürde bildirilmektedir. Bu araştırmada da makine öğrenme yaklaşımıyla diabetes mellitus tahmininin yüksek başarı oranı ile gerçekleştirildiği uygulamalı olarak gösterilmiştir. Diabetes mellitus hastalığının sessiz ve artan sayıda ilerlediği bilindiğinden erken tanı hayati öneme sahiptir. K en yakın komşu yönteminin kolay uygulanabilirliği ve yüksek sınıflama performansı gibi avantajlarından dolayı diabetes mellitus hastalığının erken tanı ve tedavisi için sağlık hizmeti sağlayıcıları tarafından kullanılması önerilmektedir.</jats:p>"],"publicationDate":"2024-12-30","publisher":"Bulent Evcevit University","embargoEndDate":null,"sources":["Crossref","Volume: 8, Issue: 3265-276","2587-0335","2587-0572","Türkiye Diyabet ve Obezite Dergisi","Turkish Journal of Diabetes and Obesity"],"formats":["application/pdf"],"contributors":null,"coverages":null,"bestAccessRight":{"code":"c_abf2","label":"OPEN","scheme":"http://vocabularies.coar-repositories.org/documentation/access_rights/"},"container":{"name":"Turkish Journal of Diabetes and Obesity","issnPrinted":"2587-0335","issnOnline":null,"issnLinking":null,"ep":"276","iss":null,"sp":"265","vol":"8","edition":null,"conferencePlace":null,"conferenceDate":null},"documentationUrls":null,"codeRepositoryUrl":null,"programmingLanguage":null,"contactPeople":null,"contactGroups":null,"tools":null,"size":null,"version":null,"geoLocations":null,"id":"doi_dedup___::a33d5fdbcb850883766abab67d34c604","originalIds":["10.25048/tudod.1549498","50|doiboost____|a33d5fdbcb850883766abab67d34c604","50|tubitakulakb::d9ab4754d59daa18887c03021dd1db1c","oai:dergipark.org.tr:article/1549498"],"pids":[{"scheme":"doi","value":"10.25048/tudod.1549498"}],"dateOfCollection":null,"lastUpdateTimeStamp":null,"indicators":{"citationImpact":{"citationCount":1,"influence":2.6501474e-9,"popularity":3.2816179e-9,"impulse":1,"citationClass":"C5","influenceClass":"C5","impulseClass":"C5","popularityClass":"C5"}},"instances":[{"pids":[{"scheme":"doi","value":"10.25048/tudod.1549498"}],"type":"Article","urls":["https://doi.org/10.25048/tudod.1549498"],"publicationDate":"2024-12-30","refereed":"peerReviewed"},{"type":"Article","urls":["https://dergipark.org.tr/tr/pub/tudod/issue/89431/1549498"],"publicationDate":"2024-09-13","refereed":"nonPeerReviewed"}],"isGreen":false,"isInDiamondJournal":false}
local.import.sourceOpenAire

Dosyalar

Koleksiyonlar