AZERBAYCAN TÜRKÇESİNDEN TÜRKİYE TÜRKÇESİNE METİN AKTARMA YÖNTEMLERİ

Abstract

Türk yazı dilleri arasında özellikle Türkiye Türkçesi ile Azerbaycan Türkçesi gibi yakın lehçeler arasında gerçekleştirilen metin aktarımları, günümüzde hem akademik hem de kültürel bağlamda önem kazanan bir konu hâline gelmiştir. Bu makale, Azerbaycan Türkçesinden Türkiye Türkçesine metin aktarımında kullanılabilecek yöntemleri sistematik biçimde ortaya koymayı amaçlamaktadır. Konu, son yıllarda Azerbaycanlı araştırmacı ve yazarların Türkiye’deki akademik ve kültürel yayınlara olan ilgisinin artmasıyla daha da önem kazanmıştır. Ayrıca, Türkiye’deki üniversitelerin Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları bölümlerinde öğrenim gören öğrenciler açısından da bu tür aktarımlar hem akademik bir gereklilik hem de mesleki bir fırsat alanı oluşturmaktadır. Bu bağlamda, aktarma yöntemlerinin doğru biçimde belirlenmesi ve uygulanması, iki lehçe arasında sağlıklı bir anlam geçişi sağlanması açısından hayati önem taşımaktadır. Makalenin temel amacı, Azerbaycan Türkçesinden Türkiye Türkçesine yapılan aktarımlarda uygulanabilecek yöntemleri açıklamak ve bu yöntemlerin hangi metin türlerinde, hangi koşullarda tercih edilmesi gerektiğine dair yol gösterici bir çerçeve sunmaktır. Bu doğrultuda çalışma, doğrudan ve biçimsel aktarma ile yorumlayıcı ve uyarlayıcı aktarma yöntemleri üzerinde durmakta; şiir ve düzyazı metinler için farklı stratejiler önermektedir. Ayrıca, aktarım sürecinde disiplinlerarası bilgi birikiminin ve çok katmanlı okuma tekniklerinin önemi vurgulanmaktadır. Makalede ulaşılan bulgular, mevcut literatürde aktarma yöntemlerine dair kuramsal çerçevenin yetersiz olduğunu ve uygulamalı örneklerin eksikliğini ortaya koymaktadır. Bu durum hem akademisyenler hem de öğrenciler için ciddi bir boşluk teşkil etmektedir. Sonuç olarak, lehçeler arası metin aktarımı yalnızca dilsel bir işlem değil, aynı zamanda kültürel bir anlam taşıma sürecidir. Bu sürecin başarısı, uygun yöntemlerin bilinçli bir şekilde uygulanmasına bağlıdır.