Sûrebaşı Tezhiplerinde Desen Çeşitliliğini Sağlayan Unsurların Alanya Müzesi 487 Envanter Numaralı Kur’an-ı Kerîm Örneğinde İncelenmesi

Abstract

Muze ve kutuphanelerde korunan yazma eserler arasinda nusha sayisi bakimindan Kur’an-i Kerimler ilk siralarda yer almaktadir. Tezyin edilmis Kur’an-i Kerim nushalari koleksiyonlarin nadide eserlerini olusturmaktadir. Mushaf tezyinat geleneginde karsimiza cikan alanlardan birisi de surebasi (baslik, unvan) tezhipleridir. Kur’an-i Kerim’de mevcut yuz on dort adet surenin yuz on ikisinde (Fatiha ve Bakara suresi haric), yer alan surebasi tezhiplerinde kullanilan desen sayisi, esere gore degisiklik gostermektedir. Nakkashanede, sanat merkezlerinde veya zengin kitap hamilerinin destegiyle hazirlanan eserlerde tezyinat yogunlugu ve desen cesitliligi artmaktadir. Desenlerde gorulen motiflerin; formu, buyuklugu, sikligi, cesitleri, denge, espas vb. unsurlar usluplarin karakteristik ozelliklerini yansitirlar. Bu ozellikler, istinsah tarihi belli olmayan yazma eserlerin donem tahmininde yararlanilan kistaslardandir. Yazma eserlerin, yapilan bilimsel arastirmalarla yazili olarak kayit altina alinmasi ve gelecek nesillere aktarilmasi onem arzetmektedir. Bu nedenle yapilan calismada klasik uslupta hazirlanmis ve istinsah tarihi belli olmayan Konya Yazma Eserler Bolge Mudurlugu’nde korunan Alanya Muzesi 487 Envanter Numarali Kur’an-i Kerim kapsaminda, surebasi tezhiplerinde gorulen desen cesitliligini saglayan unsurlar uzerinde durularak, kullanilan kompozisyon, bicim, teknik ve motif ozellikleri sistematik bir yol izlenerek degerlendirilmistir.