Uludağ Göknarı ve Sarıçam İbrelerinin Bazı Kimyasal Bileşiklerinin Meşcere Yaşına ve Bazı Toprak Özelliklerine Bağlı Olarak Değişimi

Abstract

Ozet Ormanlar karbondioksitin baglanmasi, su ve mineral dongusu, toprak ve suyun korunmasi, iklimin duzenlenmesi ve en onemlisi atmosferdeki oksijenin saglanmasi gibi ekolojik fonksiyonlari duzenledigi gibi ekonomik ve sosyokulturel olarak da faydalar sunan dogal kaynaklardir. Goknar ve saricam herdem yesil, ekolojik cesitlilik ve ekonomik olarak onemli orman agaclarindandir. Burada sunulan calismada, Kastamonu yoresinde yayilis gosteren Uludag goknari ( Abies nordmanniana subsp. bornmulleriana ) ve saricamin ( Pinus sylvestris L.) ibrelerinin kimyasal icerikleri uzerinde agac yasi ve bazi toprak ozelliklerinin etkilerinin belirlenmesi amaclanmistir. Bu amaci gerceklestirmek icin, farkli yas gruplarindaki Uludag goknar (38, 60, 90, 100) ve saricam (18, 30) agaclarindan alinan ibre orneklerinin fotosentetik pigment (klorofil and karotenoit), prolin, toplam cozunur protein, glikoz, fruktoz, sakkaroz, nisasta miktari, lipit peroksidasyon seviyesi (MDA, malondialdehit), hidrojen peroksit (H2O2) konsantrasyonu, askorbat peroksidaz (APx), guaiakol peroksidaz (GPx), katalaz (CAT) ve superoksitdismutaz (SOD) aktiviteleri belirlenmistir. Elde edilen sonuclara gore, 90 yasindaki Uludag goknari ibrelerinde pigment, glikoz, nisasta, MDA ve H2O2 miktari, APx, GPx ve CAT aktivitesi en yuksek bulunurken, prolin ve protein miktarlari en dusuk bulunmustur. 38 yasindaki Uludag goknari ibrelerinde ise prolin and protein miktari en yuksek tespit edilirken, pigment, seker, nisasta ve MDA miktari ise daha dusuk belirlenmistir. 60 yasindaki Uludag goknari ibrelerinde olculen ayni parametreler ise en dusuk miktarlara sahip olmustur. 18 yasindaki saricam ibrelerinde fotosentetik pigment, prolin ve protein miktari, APx, GPx ve CAT aktivitesi yuksek bulunurken, seker ve nisasta miktari ile SOD aktivitesi ise 30 yasindaki ibrelerde daha yuksek bulunmustur. Sonuc olarak, 90 yasindaki Uludag goknari ile 18 yasindaki saricamin diger yas gruplarina gore daha ustun ozelliklere sahip oldugu; her iki tur ele alindiginda ise Uludag goknarinin daha tolerant bir tur oldugu tespit edilmistir. Bu sonuclara ek olarak, orman agaclarinin toprak ozelliklerine gore gosterdigi davranislarinin agac turu ve agac yasina gore farkliliklar gosterdigi sonucuna varilmistir. Bununla beraber, kesin bir sonuca varabilmek icin daha fazla agac turlerini ve farkli yaslari kapsayan daha detayli calismalara ihtiyac bulunmaktadir. Anahtar Kelimeler: Uludag Goknari, Saricam, Agac Yasi, Kimyasal Icerikler, Stres, Kastamonu