Yayın:
Osmanlı Kelâmında Mâtürîdîlik Vurgusu: Şerḥu’l-‘Aḳâid Haşiyelerindeki Tekvin Tartışmaları Bağlamında Bir İnceleme

Basit Görünüm
dc.contributor.authorAYKAÇ, Mustafa
dc.date.accessioned2026-01-04T14:17:17Z
dc.date.issued2020-06-30
dc.description.abstractBu çalışmada Osmanlı döneminde Şerḥ’ul-’Aḳâid üzerine yazılan bazı hâşiyeler incelenerek, tekvin konusu bağlamında bu haşiye yazarlarının mezhebî kimlikleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Amacımız Osmanlı medreselerinde Eş’arî kelâm kitaplarının okutulmasından hareketle Osmanlı’nın Eş’arîliği benimsediğine dair kanaatin doğru olup olmadığını tespit etmektir. Sa’deddîn et-Teftâzânî’nin (792/1390) Şerḥ’ul-’Aḳâid adlı eseri Osmanlı Devleti zamanında haşiyeleri ile birlikte okunan önemli bir kelâm kitabıdır. Ömer en-Nesefî’nin (537/1142) görüşlerinin Eş’arîlik perspektifinden şerh edildiği bu kitap, kelamın şerh ve hâşiye döneminin önemli örneklerinden biridir. Teftâzânî bu kitapta hem Mâtürîdî kelâm ekolünü benimseyen Nesefî’nin görüşlerini hem de kendi değerlendirmelerini beraberce anlatmıştır. Kitabın bu yapısı, üzerine hâşiyelerin yazılmasına ve Ehl-i sünnet’in iki kelâm ekolünün görüşlerinin bu kitap üzerinden tartışılmasına yol açmıştır. Bu çalışmada Osmanlı Dönemin meşhur kelâm âlimleri olan Aḥmed b. Mûsâ el-Ḥayâlî (875/1470), Muṣliḥuddîn Muṣṭafa el-Kestelî (901/1496) ve Ramażan b. Muḥammed’in (1017/1608) Teftâzânî’nin tekvin konusundaki görüşleri üzerine yazdığı şerhler incelenmiştir. Ḥayâlî’nin görüşlerinin anlaşılması bakımından Ḳul (veya Ḳavl) Aḥmed b. Ḫıżır el-Kâzerûnî (950/1543) ve Abdülḥakîm es-Siyâlkûtî’nin (1067/1657) açıklamalarına da yer verilmiştir.
dc.description.urihttps://doi.org/10.18317/kaderdergi.702403
dc.description.urihttps://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1175980
dc.description.urihttps://doaj.org/article/9ae671c03794452cb886395778ac66dd
dc.description.urihttps://dx.doi.org/10.18317/kaderdergi.702403
dc.description.urihttps://dergipark.org.tr/tr/pub/kaderdergi/issue/55349/702403
dc.identifier.doi10.18317/kaderdergi.702403
dc.identifier.eissn2602-2710
dc.identifier.endpage30
dc.identifier.openairedoi_dedup___::345cd5d6f01b79f229f7d056452a1a89
dc.identifier.orcid0000-0003-3126-1070
dc.identifier.startpage1
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/20.500.12597/38072
dc.identifier.volume18
dc.publisherKelam Arastirmalari Dergisi (Journal of Kalam Studies)
dc.relation.ispartofKader
dc.rightsOPEN
dc.subjectKelâm
dc.subjectOsmanlı
dc.subjectŞerhu’l-Akâid
dc.subjectHâşiye
dc.subjectTekvin
dc.subjecttekvin
dc.subjectosmanlı
dc.subjectBP1-253
dc.subjectkalam
dc.subjectKalam
dc.subjectOttoman
dc.subjectSharḥ al-Aqâid
dc.subjectPostscript
dc.subjectTakwîn
dc.subjectIslam
dc.subjectPractical Theology
dc.subjectReligious Studies
dc.subjecttakwîn
dc.subjectBV1-5099
dc.subjectkelâm
dc.subjectşerhu’l-akâid
dc.subjectDin Araştırmaları
dc.subjecthâşiye
dc.subjectsharḥ al-aqâid
dc.subjectMoral theology
dc.subjectpostscript
dc.subjectottoman
dc.subjectBV4625-4780
dc.titleOsmanlı Kelâmında Mâtürîdîlik Vurgusu: Şerḥu’l-‘Aḳâid Haşiyelerindeki Tekvin Tartışmaları Bağlamında Bir İnceleme
dc.typeArticle
dspace.entity.typePublication
local.api.response{"authors":[{"fullName":"Mustafa AYKAÇ","name":"Mustafa","surname":"AYKAÇ","rank":1,"pid":{"id":{"scheme":"orcid_pending","value":"0000-0003-3126-1070"},"provenance":null}}],"openAccessColor":"gold","publiclyFunded":false,"type":"publication","language":{"code":"und","label":"Undetermined"},"countries":null,"subjects":[{"subject":{"scheme":"keyword","value":"Kelâm;Osmanlı;Şerhu’l-Akâid;Hâşiye;Tekvin"},"provenance":null},{"subject":{"scheme":"keyword","value":"tekvin"},"provenance":null},{"subject":{"scheme":"keyword","value":"osmanlı"},"provenance":null},{"subject":{"scheme":"keyword","value":"BP1-253"},"provenance":null},{"subject":{"scheme":"keyword","value":"kalam"},"provenance":null},{"subject":{"scheme":"keyword","value":"Kalam;Ottoman;Sharḥ al-Aqâid;Postscript;Takwîn"},"provenance":null},{"subject":{"scheme":"keyword","value":"Islam"},"provenance":null},{"subject":{"scheme":"keyword","value":"Practical Theology"},"provenance":null},{"subject":{"scheme":"keyword","value":"Religious Studies"},"provenance":null},{"subject":{"scheme":"keyword","value":"takwîn"},"provenance":null},{"subject":{"scheme":"keyword","value":"BV1-5099"},"provenance":null},{"subject":{"scheme":"keyword","value":"kelâm"},"provenance":null},{"subject":{"scheme":"keyword","value":"şerhu’l-akâid"},"provenance":null},{"subject":{"scheme":"keyword","value":"Din Araştırmaları"},"provenance":null},{"subject":{"scheme":"keyword","value":"hâşiye"},"provenance":null},{"subject":{"scheme":"keyword","value":"sharḥ al-aqâid"},"provenance":null},{"subject":{"scheme":"keyword","value":"Moral theology"},"provenance":null},{"subject":{"scheme":"keyword","value":"postscript"},"provenance":null},{"subject":{"scheme":"keyword","value":"ottoman"},"provenance":null},{"subject":{"scheme":"keyword","value":"BV4625-4780"},"provenance":null}],"mainTitle":"Osmanlı Kelâmında Mâtürîdîlik Vurgusu: Şerḥu’l-‘Aḳâid Haşiyelerindeki Tekvin Tartışmaları Bağlamında Bir İnceleme","subTitle":null,"descriptions":["<jats:p xml:lang=\"tr\">Bu çalışmada Osmanlı döneminde Şerḥ’ul-’Aḳâid üzerine yazılan bazı hâşiyeler incelenerek, tekvin konusu bağlamında bu haşiye yazarlarının mezhebî kimlikleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Amacımız Osmanlı medreselerinde Eş’arî kelâm kitaplarının okutulmasından hareketle Osmanlı’nın Eş’arîliği benimsediğine dair kanaatin doğru olup olmadığını tespit etmektir. Sa’deddîn et-Teftâzânî’nin (792/1390) Şerḥ’ul-’Aḳâid adlı eseri Osmanlı Devleti zamanında haşiyeleri ile birlikte okunan önemli bir kelâm kitabıdır. Ömer en-Nesefî’nin (537/1142) görüşlerinin Eş’arîlik perspektifinden şerh edildiği bu kitap, kelamın şerh ve hâşiye döneminin önemli örneklerinden biridir. Teftâzânî bu kitapta hem Mâtürîdî kelâm ekolünü benimseyen Nesefî’nin görüşlerini hem de kendi değerlendirmelerini beraberce anlatmıştır. Kitabın bu yapısı, üzerine hâşiyelerin yazılmasına ve Ehl-i sünnet’in iki kelâm ekolünün görüşlerinin bu kitap üzerinden tartışılmasına yol açmıştır. Bu çalışmada Osmanlı Dönemin meşhur kelâm âlimleri olan Aḥmed b. Mûsâ el-Ḥayâlî (875/1470), Muṣliḥuddîn Muṣṭafa el-Kestelî (901/1496) ve Ramażan b. Muḥammed’in (1017/1608) Teftâzânî’nin tekvin konusundaki görüşleri üzerine yazdığı şerhler incelenmiştir. Ḥayâlî’nin görüşlerinin anlaşılması bakımından Ḳul (veya Ḳavl) Aḥmed b. Ḫıżır el-Kâzerûnî (950/1543) ve Abdülḥakîm es-Siyâlkûtî’nin (1067/1657) açıklamalarına da yer verilmiştir.</jats:p>"],"publicationDate":"2020-06-30","publisher":"Kelam Arastirmalari Dergisi (Journal of Kalam Studies)","embargoEndDate":null,"sources":["Crossref","Kader, Vol 18, Iss 1, Pp 1-30 (2020)","Volume: 18, Issue: 1 1-30","2602-2710","Kader"],"formats":["application/pdf"],"contributors":null,"coverages":null,"bestAccessRight":{"code":"c_abf2","label":"OPEN","scheme":"http://vocabularies.coar-repositories.org/documentation/access_rights/"},"container":{"name":"Kader","issnPrinted":null,"issnOnline":"2602-2710","issnLinking":null,"ep":"30","iss":null,"sp":"1","vol":"18","edition":null,"conferencePlace":null,"conferenceDate":null},"documentationUrls":null,"codeRepositoryUrl":null,"programmingLanguage":null,"contactPeople":null,"contactGroups":null,"tools":null,"size":null,"version":null,"geoLocations":null,"id":"doi_dedup___::345cd5d6f01b79f229f7d056452a1a89","originalIds":["10.18317/kaderdergi.702403","50|doiboost____|345cd5d6f01b79f229f7d056452a1a89","oai:doaj.org/article:9ae671c03794452cb886395778ac66dd","50|doajarticles::f3d8d9bb6f179774cf98a4229c8b15cd","3038686335","oai:dergipark.org.tr:article/702403","50|tubitakulakb::4244570a8145898d60d1a1a6d1dcf92e"],"pids":[{"scheme":"doi","value":"10.18317/kaderdergi.702403"}],"dateOfCollection":null,"lastUpdateTimeStamp":null,"indicators":{"citationImpact":{"citationCount":4,"influence":5.726211e-9,"popularity":5.6308456e-9,"impulse":3,"citationClass":"C5","influenceClass":"C4","impulseClass":"C5","popularityClass":"C4"}},"instances":[{"pids":[{"scheme":"doi","value":"10.18317/kaderdergi.702403"}],"type":"Article","urls":["https://doi.org/10.18317/kaderdergi.702403"],"publicationDate":"2020-06-30","refereed":"peerReviewed"},{"pids":[{"scheme":"doi","value":"10.18317/kaderdergi.702403"}],"license":"CC BY NC ND","type":"Article","urls":["https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1175980"],"refereed":"nonPeerReviewed"},{"alternateIdentifiers":[{"scheme":"doi","value":"10.18317/kaderdergi.702403"}],"type":"Article","urls":["https://doaj.org/article/9ae671c03794452cb886395778ac66dd"],"publicationDate":"2020-06-01","refereed":"nonPeerReviewed"},{"alternateIdentifiers":[{"scheme":"mag_id","value":"3038686335"},{"scheme":"doi","value":"10.18317/kaderdergi.702403"}],"type":"Other literature type","urls":["https://dx.doi.org/10.18317/kaderdergi.702403"],"refereed":"nonPeerReviewed"},{"alternateIdentifiers":[{"scheme":"doi","value":"10.18317/kaderdergi.702403"}],"type":"Article","urls":["https://dergipark.org.tr/tr/pub/kaderdergi/issue/55349/702403"],"publicationDate":"2020-03-11","refereed":"nonPeerReviewed"}],"isGreen":false,"isInDiamondJournal":false}
local.import.sourceOpenAire

Dosyalar

Koleksiyonlar

Publications