Stoma Karakterlerinin Hava Kirliliğine Bağlı Değişimi

Abstract

Bitkiler doğrudan veya dolaylı olarak canlı yaşamının temelini oluşturmaktadırlar. Bitkilerin gelişimleri ve bütün morfolojik, anatomik ve fizyolokik karakterleri genetik yapı ile çevre koşullarının karşılıklı etkileşimi altında şekillenmektedir. Dolayısıyla çevre koşulları bitki gelişimi ve karakterlerini etkilediği gibi aynı zamanda bitki karakterlerindeki değişim de çevre koşullarındaki değişimi yansıtmaktadır. Bundan dolayı bitki morfolojik, anatomik, fizyolojik ve fenolojik karakterleri, çevre koşullarında meydana gelen değişikliklerin belirlenmesi amacıyla sıklıkla kullanılmaktadır. Özellikle son yüzyılda insan kaynaklı faaliyetler dolayısıyla çevre ve özellikle hava kirliliği önemli düzeyde artmış, her yıl milyonlarca insanın hayatını kaybetmesine sebep olan bir sorun haline gelmiştir. Bundan dolayı hava kirliliğinin izlenmesi ve canlılar üzerine etkisinin belirlenmesi konusunda çok sayıda çalışma yapılmaktadır. Ancak, hava kirliliğinin özellikle bitkilerde, gözle görülemeyen mikro düzeydeki etkileri konusunda yapılmış çalışma sayısı oldukça sınırlıdır. Bu çalışmada hava kirliliğinin oldukça yüksek düzeyde olduğu Pakistan’ın Lahor kentinde, bazı bitkilerde yaprak stomatal karakterlerinin hava kirliliğine bağlı olarak nasıl değiştiği belirlenmeye çalışılacaktır. Çalışma Pakistan’ın Lahor kentinde hava kirliliğinin (özellikle trafiğe bağlı olarak oluşan hava kirliliğinin) yoğun olduğu, orta derecede yoğun olduğu ve hava kirliliğinin olmadığı alanlardaki bireyler üzerinde yürütülecektir. Bundan dolayı yapılacak ön çalışmalarla çalışma amacına uygun alanlarda bulunan bireyler tespit edilecek ve vejetasyon mevsiminin bitiminde belirlenen bireylerden yaprak örnekleri alınacaktır. Yaprak örneklerinden Kastamonu Üniversitesi Merkezi Laboratuarında bulunan elektron mikroskobu (SEM= Scanning Electron Microscope) yardımı ile görüntüler elde edilecek ve stoma karakterlerinin hava kirliliğine bağlı olarak nasıl değiştiği dolayısıyla hava kirliliğinden nasıl etkilendiği ve hava kirliliğinin izlenmesi amacıyla kullanılabilirliği belirlenmeye çalışılacaktır.