Sosyal Bilgiler Eğitiminde Sürdürülebilir Kalkınma: 2010–2024 Yılları Arasında Hazırlanan Lisansüstü Tezlerin Sistematik İncelemesi

Abstract

Gelecekte sürdürülebilir toplumların var olabilmesi için günümüz eğitim sisteminin sürdürülebilirlik açısından ele alınması oldukça önemlidir. Bu sebeple sosyal bilgiler dersi bireyler için sürdürülebilir kalkınma (SKA) bilinci oluşturmada önemli bir role sahiptir. Bu araştırmada 2010-2024 yılları arasında Türkiye’de sosyal bilgiler eğitimi alanında sürdürülebilir kalkınma konulu 19 lisansüstü araştırmanın SKA hedefleri ve boyutları açısından nasıl ele alındığı sistematik bir biçimde analiz edilmiştir. Araştırma kapsamındaki 19 lisansüstü çalışma nitel araştırma yöntemlerinden olan içerik analizi tekniğiyle analiz edilmiştir. Araştırma bulgularından elde edilen sonuçlara göre; araştırma konularının sürdürülebilir çevre odaklı ve SKA’ya yönelik algı değer tutum ve inançlar odaklı olduğu görülmüştür. Sosyal bilgiler öğretim programı ve ders kitaplarında sürdürülebilir kalkınma içeriği bulunmasına rağmen yeterli bulunmamaktadır. Öğretmen ve öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınma farkındalıkları yüksek düzeyde olduğu belirlenmiştir. Sürdürülebilir kalkınma eğitiminin öğrencilere deneyimler yolu ile öğretilmesi daha etkili olmaktadır. Sosyal bilgiler öğretmenlerinin SKA’nın öğretiminde sosyal bilgiler dersini işlevsel bir rolde gördükleri sonucuna ulaşılmıştır. SKA boyutlarından çevresel ve sosyal boyutun ekonomi boyutuna göre daha ön planda olduğu söylenebilir. SKA hedeflerinden “SK 12 Sorumlu Üretim ve Tüketim” ve “SK 13 İklim Eylemi” ‘nin araştırmalarla yüksek ilişkisi göze çarpmaktadır. Araştırma bulguları değerlendirildiğinde sosyal bilgiler eğitiminde sürdürülebilir kalkınmanın yeterli olmadığı görülmüştür. Bunun için ders kitaplarının sürdürülebilir kalkınma açısından yeniden ele alınması ve sosyal bilgiler derslerinde öğrencilerin deneyimler yoluyla sürdürülebilirlik bilinci kazanması için yeni düzenlemeler yapılması gerekmektedir.