Yayın:
TURİST REHBERLİĞİ TEKNOLOJİYE YENİK DÜŞER Mİ? YAPAY ZEKÂ VE ARTIRILMIŞ GERÇEKLİK DESTEKLİ AYASOFYA DİJİTAL REHBERLİK YAZILIMINA İLİŞKİN GÖRÜŞLERİN ANALİZİ

Basit Görünüm
dc.contributor.authorŞahin, İlker
dc.date.accessioned2026-01-04T22:16:33Z
dc.date.issued2025-07-20
dc.description.abstractYapay zekâ, artırılmış gerçeklik (AR), sanal gerçeklik (VR) ve metaverse teknolojileri, turist rehberliğinde dijital bir dönüşüm başlatarak kültürel mirasın görsel zenginliklerle derinlemesine deneyimlenmesini sağlamaktadır. Yapay zekâ teknolojilerindeki gelişmelerin rehberlik açısından tehdit mi oluşturduğu yoksa tur deneyimini zenginleştirecek hibrit modellerin bileşeni mi olacağı henüz netlik kazanmamıştır. Araştırma, klasik rehberliği bir süre yasaklayan düzenlemeler kapsamında Ayasofya Müzesi’nde hizmet vermeye başlayan yapay zekâ destekli AR yazılımı Voiser Hagia Sophia’ya ilişkin profesyonel rehber görüşlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bütüncül tek durum desenli araştırmada 92 rehberle eş zamansız e-görüşme gerçekleştirilmiştir. Veriler, NVIVO20 yazılımı ile tematik ve betimsel analizlere tabii tutulmuştur. Bulgular, görüşlerin “İkame Edilemezlik, Mesleki Tehdit, Teknolojik Avantajlar, Metalaştırma, Yasal ve Etik Sorunlar” olmak üzere beş boyuttan oluştuğunu ortaya çıkarmıştır. Rehberlerin yarısından fazlası yapay zekânın turist sorularını yanıtlamada, gurup yönetiminde, duygu aktarımında, yorumlamada ve etkileşimde yetersiz kalacağı öngörüleri nedeniyle insan rehberlerin yerini tutamayacağı görüşündedir. Turistlerin uygulamaya yönlendirilerek “rehbersiz gezilerin’ teşvik edilmesi, rehberliğin bir süre yasaklanması gibi durumlar yasal ve etik sorunlar kapsamında değerlendirilmektedir. Rehberlerin altıda biri yapay zekânın münferit gezilerde mesleği ortadan kaldıracağını veya iş alanlarını daraltacağını düşünmektedir. Bazı rehberler hibrit sistem olması halinde yapay zekâyı işlerini kolaylaştıracak teknolojik avantaj olarak görmektedir. Rehberlerin bir bölümü yazılımın kültürel mirası ve rehberliği metalaştırılan kâr amaçlı bir uygulama olduğu görüşündedir.
dc.description.urihttps://doi.org/10.35379/cusosbil.1678218
dc.identifier.doi10.35379/cusosbil.1678218
dc.identifier.endpage376
dc.identifier.issn1304-8880
dc.identifier.openairedoi_________::85630167f747c31ec201b1a2ae9ea7c5
dc.identifier.orcid0000-0002-0516-4675
dc.identifier.startpage355
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/20.500.12597/42861
dc.identifier.volume34
dc.language.isotur
dc.publisherCukurova Universitesi Sosyal Bilimler Enstitusu Dergisi
dc.relation.ispartofÇukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
dc.rightsOPEN
dc.titleTURİST REHBERLİĞİ TEKNOLOJİYE YENİK DÜŞER Mİ? YAPAY ZEKÂ VE ARTIRILMIŞ GERÇEKLİK DESTEKLİ AYASOFYA DİJİTAL REHBERLİK YAZILIMINA İLİŞKİN GÖRÜŞLERİN ANALİZİ
dc.typeArticle
dspace.entity.typePublication
local.api.response{"authors":[{"fullName":"İlker Şahin","name":"İlker","surname":"Şahin","rank":1,"pid":{"id":{"scheme":"orcid_pending","value":"0000-0002-0516-4675"},"provenance":null}}],"openAccessColor":null,"publiclyFunded":null,"type":"publication","language":{"code":"tur","label":"Turkish"},"countries":null,"subjects":null,"mainTitle":"TURİST REHBERLİĞİ TEKNOLOJİYE YENİK DÜŞER Mİ? YAPAY ZEKÂ VE ARTIRILMIŞ GERÇEKLİK DESTEKLİ AYASOFYA DİJİTAL REHBERLİK YAZILIMINA İLİŞKİN GÖRÜŞLERİN ANALİZİ","subTitle":null,"descriptions":["<jats:p xml:lang=\"tr\">Yapay zekâ, artırılmış gerçeklik (AR), sanal gerçeklik (VR) ve metaverse teknolojileri, turist rehberliğinde dijital bir dönüşüm başlatarak kültürel mirasın görsel zenginliklerle derinlemesine deneyimlenmesini sağlamaktadır. Yapay zekâ teknolojilerindeki gelişmelerin rehberlik açısından tehdit mi oluşturduğu yoksa tur deneyimini zenginleştirecek hibrit modellerin bileşeni mi olacağı henüz netlik kazanmamıştır. Araştırma, klasik rehberliği bir süre yasaklayan düzenlemeler kapsamında Ayasofya Müzesi’nde hizmet vermeye başlayan yapay zekâ destekli AR yazılımı Voiser Hagia Sophia’ya ilişkin profesyonel rehber görüşlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bütüncül tek durum desenli araştırmada 92 rehberle eş zamansız e-görüşme gerçekleştirilmiştir. Veriler, NVIVO20 yazılımı ile tematik ve betimsel analizlere tabii tutulmuştur. Bulgular, görüşlerin “İkame Edilemezlik, Mesleki Tehdit, Teknolojik Avantajlar, Metalaştırma, Yasal ve Etik Sorunlar” olmak üzere beş boyuttan oluştuğunu ortaya çıkarmıştır. Rehberlerin yarısından fazlası yapay zekânın turist sorularını yanıtlamada, gurup yönetiminde, duygu aktarımında, yorumlamada ve etkileşimde yetersiz kalacağı öngörüleri nedeniyle insan rehberlerin yerini tutamayacağı görüşündedir. Turistlerin uygulamaya yönlendirilerek “rehbersiz gezilerin’ teşvik edilmesi, rehberliğin bir süre yasaklanması gibi durumlar yasal ve etik sorunlar kapsamında değerlendirilmektedir. Rehberlerin altıda biri yapay zekânın münferit gezilerde mesleği ortadan kaldıracağını veya iş alanlarını daraltacağını düşünmektedir. Bazı rehberler hibrit sistem olması halinde yapay zekâyı işlerini kolaylaştıracak teknolojik avantaj olarak görmektedir. Rehberlerin bir bölümü yazılımın kültürel mirası ve rehberliği metalaştırılan kâr amaçlı bir uygulama olduğu görüşündedir.</jats:p>"],"publicationDate":"2025-07-20","publisher":"Cukurova Universitesi Sosyal Bilimler Enstitusu Dergisi","embargoEndDate":null,"sources":["Crossref"],"formats":null,"contributors":null,"coverages":null,"bestAccessRight":{"code":"c_abf2","label":"OPEN","scheme":"http://vocabularies.coar-repositories.org/documentation/access_rights/"},"container":{"name":"Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi","issnPrinted":"1304-8880","issnOnline":null,"issnLinking":null,"ep":"376","iss":null,"sp":"355","vol":"34","edition":null,"conferencePlace":null,"conferenceDate":null},"documentationUrls":null,"codeRepositoryUrl":null,"programmingLanguage":null,"contactPeople":null,"contactGroups":null,"tools":null,"size":null,"version":null,"geoLocations":null,"id":"doi_________::85630167f747c31ec201b1a2ae9ea7c5","originalIds":["10.35379/cusosbil.1678218","50|doiboost____|85630167f747c31ec201b1a2ae9ea7c5"],"pids":[{"scheme":"doi","value":"10.35379/cusosbil.1678218"}],"dateOfCollection":null,"lastUpdateTimeStamp":null,"indicators":{"citationImpact":{"citationCount":0,"influence":2.5349236e-9,"popularity":2.8669784e-9,"impulse":0,"citationClass":"C5","influenceClass":"C5","impulseClass":"C5","popularityClass":"C5"}},"instances":[{"pids":[{"scheme":"doi","value":"10.35379/cusosbil.1678218"}],"type":"Article","urls":["https://doi.org/10.35379/cusosbil.1678218"],"publicationDate":"2025-07-20","refereed":"peerReviewed"}],"isGreen":null,"isInDiamondJournal":null}
local.import.sourceOpenAire

Dosyalar

Koleksiyonlar

Publications