Bir Karaçam Kökünün Anatomisi: Heyelan İzleri*

Abstract

Yillik halka tarihlendirme bilimi olarak dendrokronoloji, fiziksel cevre ve kulturel alanlarda zamansal ve mekânsal sureclerin analiz edilmesinde yanilma payi oldukca dusuk olan ve yillik cozunurlukte bilgi sunan onemli bir arac olarak kabul edilmektedir. Bu bilim dalinin jeomorfolojik olay ve olgularla iliskili alt dalina da dendrojeomorfoloji adi verilmistir. Jeomorfolojik olay yeri ve yakin cevresinde bulunan agac ve diger odunsu bitkilerde gerceklestirilen yillik halka analizleri, jeomorfolojinin bircok alani icin aydinlatici bilgi sunabilmektedir. Olusum tarihleri bilinmeyen heyelanlar basta olmak uzere, kaya ve tas yuvarlanmalari, enkaz ve camur akislari, ani seller, ciglar, toprak erozyonu ve kumul hareketleri gibi fiziki cografyayi ilgilendiren bircok olgunun yaslandirilmasinda, ilgili jeomorfolojik olaydan etkilenen ve zarar goren agaclarin yillik halka kronolojileri ve yillik halka anatomisine iliskin bilgiler kullanilmaktadir. Bu makalede Bartin Akorensokuler Koyu’nde 2012 yilinda meydana gelen heyelan sahasinda bulunan bir karacamin aciga cikan koku anatomik yonden incelenmistir. Heyelan sonrasi donemde yillik halka genislikleri ile birlikte yaz odunu genisligi de artmis, ancak traheid caplari ortalama % 45 oraninda azalmistir. Bu sonuclar ilgili referanslar temelinde beklenen sonuclardir. Bununla birlikte aciga cikan kokte heyelanla olusmus mikro-yaralarin tetikledigi disli yillik halkalar da (indented rings) olay zamanina isaret etmektedir.