Türkiye’de Bilimsel Muhakeme Konusunda Gerçekleştirilen Tezlerin Analizi: Bir Meta-Sentez Çalışması

Abstract

Bu araştırma ile Türkiye’ de bilimsel muhakeme konusunda gerçekleştirilen tezlerin analiz edilmesi ve bu alanda nasıl bir eğilim olduğunun ortaya konulması amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında amaçlı örnekleme yöntemi ile seçilen tezlere YÖK Ulusal Tez Merkezi veri tabanından ulaşılmıştır. Tez adı “Muhakeme” olarak “Eğitim ve Öğretim” konusunda tezler taranmıştır. Ulaşılan 73 tezden üç tanesinin ulaşım izni olmaması nedeniyle 70 tez analize dâhil edilmiştir. Tezlerin her birine içerik analizi yapılarak çalışmanın amacı, konu alanı, yöntemi, örneklemi, veri toplama araçları, kullanılan öğretim uygulamaları, kullanılan istatistiki yöntemler ve elde edilen sonuçlar ve öneriler olarak incelenmiştir. Elde edilen veriler tablo ve grafiklerle gösterilmiş, frekansları verilerek sonuçlar yorumlanmıştır. Araştırmada, çalışmaların büyük bir bölümünün yüksek lisans tezi olduğu, daha çok deneysel yöntemin tercih edildiği nicel çalışmaların yer aldığı, ortaokul öğrencileriyle yapılan çalışmaların yoğunlukta olduğu, muhakeme becerisini ölçmek amacıyla beceri testinin veri toplama aracı olarak yoğun kullanıldığı sonuçları elde edilmiştir. Yapılan çalışmalardan elde edilen sonuçlara bakıldığında; muhakeme becerisinin geliştirilebilmesine imkân kılan uygulamalar kullanıldığında muhakeme becerisine olumlu bir etkinin söz konusu olduğu görülmekte, ayrıca muhakeme becerisinin diğer değişkenlerle ilişkisinin önemine vurgu yapılmaktadır. Çalışmaların daha fazla katılımcı ile daha fazla sürede uygulanmasına, farklı konularda ve farklı değişkenler ele alınarak yürütülmesine yönelik öneriler göze çarpmaktadır.