Çeviride özel isimler: Charles Dickens’ın A Christmas Carol adlı eseri örneğinde özel isimlerin aktarımı üzerine bir inceleme

Abstract

Özel isimlerin çevirisi son zamanlarda çeviri çalışmaları alanında büyük ilgi uyandırmaktadır ve özel isimlerin çevrilip çevrilemeyeceği hususu alanda tartışılagelen konular arasındadır çünkü bu isimlerin çevrilip çevrilmemesi üzerine araştırmacılar arasında bir fikir birliği yoktur; fakat bu durum özel isimlerin bir dilden başka bir dile aktarımının çevirmenler için zorlu ve uğraştırıcı bir süreç olduğu gerçeğini değiştirmemektedir. Bu sebeple, özel isimlerin nasıl çevrileceği üzerine fikir birliğine varılmamış olsa da, bu konuda birçok görüş ve yöntem ileri sürülmüştür. Bu bağlamda, Hermans’ın (1988: 13-14) özel isimlerin çevirisi için ortaya koyduğu; kopyalama (copy), transkripsiyon (transcription), ikame (substitution), sözlük anlamıyla çevirme (translation), çıkarma (non-translation), cins (tür) isimle yer değiştirme (replacement) stratejileri kapsamında, bu çalışmada Charles Dickens tarafından yazılan ve dünya klasikleri arasında sayılan A Christmas Carol (Bir Noel Şarkısı) adlı eserin Türkçe çevirisi, çevirmenin kararları ve Hermans’ın stratejilerine uygunluğu açısından incelenecektir. Çalışmada seçilen kaynak metnin Türkçe çevirisinde, her ne kadar kullanım sıklıkları arasında büyük farklılıklar olmasa da, çevirmenin sırasıyla en çok sözlük anlamıyla çevirme (translation) ve kopyalama (copy) stratejilerini tercih ettiği görülürken; transkripsiyon (transcription) ve ikame (substitution) stratejilerini aynı oranda kullandığı ve en az sıklıkla ise cins (tür) isimle yer değiştirme (replacement) ve çıkarma (non-translation) stratejilerini tercih ettiği sonucuna ulaşılmıştır.