Aydın Otobiyografilerinde Modern Benlik İnşası: Belleğin İzinde Mücadele ve Hesap

Abstract

Otobiyografi ya da ani yazari sadece kendini degil, icinde yasadigi donemin konjonkturunu, toplumsal, siyasal ve kulturel iklimini de yazar. Biyografi ya da anilar aslinda tarihi ve resmi kaynaklarin bos biraktigi noktalari doldurmak islevi gorur. Ancak ayni zamanda yazarinin benligini, anlatida kurdugu performans uzerinden insa eden bir islevi de vardir. Bir kisi cogunlukla hayatinin, toplumun geneli tarafindan merak edildigini varsayarak ani ya da otobiyografi kaleme alir. Bu kisiler agirlikli olarak ya siyasetci ya taninmis bir is insani ya da gazeteci, yazar ve bilim insani olabilir. Arsiv kulturu cok gelismemis Turkiye gibi ulkelerde anilar onemli bir bosluk da doldurur. Bunun yaninda siyasi kirilmalarin, toplumsal ve kulturel donusumlerin izini de anilar ve otobiyografilerden surmek mumkundur. Bu yonuyle bir aydinin ya da yazarin anilari hicbir zaman sadece kendisine ait degildir. Aydin, otobiyografisinde kendini anlatirken, toplumsal bellegi kurmaya da hizmet eder. Bu calismada Turk aydininin otobiyografi ve anilarinda olusturdugu bellegi uzerinden bir basin tarihi okumasi yapilmaktadir. Ancak bu sadece basin tarihi okumasi degil, Turk aydininin bellegi uzerinden modernlesme ile aydin arasindaki iliskinin de okumasidir. Bunun icin ozellikle 1930-1990 yillari arasinda gazetecilik ya da kose yazarligi yapmis kisilerin ani ya da biyografilerine bakilmistir. Bu kaynaklarda toplumsal, siyasal ve kulturel ayrismalarin nasil kisisel benlik kurgulari uzerinden ortaya ciktigi cozumlenmistir. Bu arastirma icin Zekeriya Sertel, Sabiha Sertel, Nadir Nadi ve Hasan Cemal’in ani kitaplarina odaklanilmistir. Bu isimlerin arasinda hâlâ hayatta olan tek isim Hasan Cemal’dir ve calismamizda Cemal’in 1990’lara kadar aktardigi anilari temel alinmistir . Bu anilarda, politik kultur ve modernlesme pratikleri icinde mucadele, hesaplasma ve catisma cercevesinden Turk aydininin benliginin nasil kurgulandigi incelenmistir.