Mecelle’ye Göre Müşterek Mülkiyette Masrafların Ortaklar Arasında Paylaşımı

Abstract

Fıkıh kitaplarının çeşitli bölümlerinde dağınık olarak bulunan ortak mülkiyetin tamir ve bakım masraflarının paylaşımı ile ilgili kurallar, Mecelle’de tek başlık altında maddeleştirilmiştir. Bu tür masraflara ortakların hisselerine göre katılmaları esastır. Ancak ortakların tamir işlemlerinin gerekliliği, nasıl yapılacağı ve masrafların paylaşımı gibi konularda her zaman anlaşamayacakları tabiidir. Mecelle’de ortak bina ve duvar gibi örneklerden hareketle böyle anlaşmazlıklarda takip edilecek yol gösterilmiştir. Buna göre tamir işlemlerinin diğer ortaktan izin alınarak veya diğer ortağın tamir teklifini kabul etmemesi üzerine mahkeme kararı ile yapılması gerekir. Aksi hâlde tamir yapan ortak, masraf paylaşımı için diğer ortağa rücu edemez. Ortak mülkün taksimi mümkün ise mahkeme tarafları tamire zorlayamaz ve mülk hisselere göre taksim edilir. Eğer mülkün taksimi mümkün değilse mahkeme kararı ile tamir işlemlerini yapan ortak, diğer ortaktan masraftan hissesine düşen miktarı talep eder. Tamir teklifi kabul edilmeyen ortak, mahkeme kararı olmadan işlem yaparsa, masraflar binanın değerindeki artış miktarının hisselere bölünmesi ile paylaşılır. Alt-üst komşuluk örneklerinde ise binanın yıkılması hâlinde kat sahiplerinin binayı eskisi gibi yapma hakları, üst kat sahibinin mahkemeden izin alarak alt katı da yaptırabileceği, üst kat sahibinin masrafını alana kadar alt kat sahibini tasarruf etmekten engelleyebileceği hükümleri yer alır. Komşuların, binaları arasındaki duvar, taşıyıcı ise tamirine katılmaları gereklidir. Eğer duvar mahremiyeti koruyorsa yıkılması durumunda yeniden inşası gerekli olmayıp yerine bir engel inşa edilmelidir. Gaip ortak, mahkemede hâkim tarafından temsil edilir. Eda ehliyetine sahip olmayan kişilerin vasîleri ve vakıf mütevellileri, gerekli olan tamir işlemlerine katılmak zorundadır.