GÜNEY AZERBAYCAN’IN HÔY YÖRESİNDEN ÇIKMIŞ BİLGİNLER (XII- XV. YÜZYILLAR)

Abstract

Gunumuzde Iran Islam Cumhuriyeti’nin sinirlari icerisinde kalmis bulunan Guney Azerbaycan’in Hoy bolgesi, XI-XV. yuzyillar arasinda sirasiyla Selcuklular, Atabeylikler, Harizmsahlar, Mogollar (Ilhanlilar), Celâyirliler, Karakoyunlular, Timurlular ve Akkoyunlular idaresi altinda bulunmustur. Bu cercevede Hoy, uzun yuzyillar ayni kultur degerlerine sahip siyasi gucler tarafindan idare edilmistir. Horasan ve Iran uzerinden Anadolu’ya uzanan ulasim, goc ve ticaret yollari uzerinde bulunmasindan dolayi, Selcuklular devrinde ve ozellikle de Mogol istilasi sirasinda kalabalik nufusa sahip Oguz boylari bu yoreyi mesken tutmuslardir. Yaylak- kislak hayatina uygunlugu ve tarim potansiyelinin yuksek olmasi da Hoy’un iskân tarihini etkilemistir. Bu noktada Hoy’da yuksek bir ekonomik, ilmi ve kulturel birikim meydana cikmistir. Hoy’a mensup cok sayida ilim adami, sair, mutasavvif ve dusunur yetismistir. Bu calismada XII-XV. yuzyillar arasinda Hoy’da yetismis veya bir muddet orada yasadiktan sonra Islam ulkelerine goc etmis, “Hoyi” nisbesini tasiyan ilim adamlari tespit edilerek kisaca hayatlari incelenmis, bunlarin anilan yuzyillarda Turk- Islâm donemi ilim ve kultur hayatina yaptiklari katkilar ele alinmistir. Daha onceki bir calismada Anadolu’ya gelen Hoylu bilginler incelendigi icin Anadolu cografyasi konu disinda birakilmistir.