Kastamonu’da Çalgı Yapım Geleneğini Sürdüren Kültür Taşıyıcıları

Abstract

Çalgı yapımı, Türk müziğinin temel unsurlarından biri olan çalgı kavramı açısından önemli bir yer tutmaktadır. Organoloji terimi bu çalışma alanını ifade etmektedir. Türkiye'de organoloji çalışmalarına ilk olarak 19. yüzyılda başlanmış ve o tarihten bu yana çeşitli akademik çalışmalarla organoloji araştırmaları sürdürülmektedir. Ülkemizin hemen her bölgesine özgü bir müzik kültürü bulunmakta; bu kültürel çeşitlilik çalgılara da yansımakta ve bölgelere özgü çalgılar üretilip kullanılmaktadır. Bu çalışmada, Kastamonu iline özgü müzik kültürü, bu kültüre eşlik eden çalgılar ve çalgı yapım ustaları incelenmiştir. Yapılan araştırmalar sonucunda, özellikle Kastamonu’nun kıyı kesimlerinde geleneksel olarak kullanılan ve literatürde “Klasik Kemençe” olarak bilinen çalgının, yöresel olarak “Tırnak Kemane” adını aldığı ve bölgedeki eğlencelerde vazgeçilmez bir yere sahip olduğu belirlenmiştir. Tırnak Kemane eşliğinde yapılan müziklerde, geleneksel köçeklik kültürü de yaşatılmakta ve bu durum bölge kültürüne renk katmaktadır. Bu inceleme kapsamında çeşitli başlıklar değerlendirilmiş; çalgı yapımıyla doğrudan ilişkili konular, çalışmanın kuramsal çerçevesi içine alınarak literatüre katkı sağlanması amaçlanmıştır. Çalışma sonucunda şu verilere ulaşılmıştır. Kastamonulu çalgı yapım ustalarının çoğunluğu, Tırnak Kemane üretimiyle uğraşmakta olup, bunun yanında Bağlama yapımı da yoğun olarak görülmektedir. Genel anlamda, Kastamonu’da halk müziği çalgılarının yapımı yaygındır. Ayrıca, Türk müziği ince sazları ile ilgilenen çalgı yapımcıları da bulunmaktadır.