Toplumsal Kimliğin Oluşumunda Sosyal Bilgiler Dersinin Rolünün İncelenmesi: Sosyal Bilgiler Öğretim Programları (1968, 1998, 2005)

Abstract

İnsanın toplumsal bir varlık olması onu toplumsal hayatla ilişki içinde olmaya zorlamaktadır. Toplum bireylerin ihtiyaçlarına cevap verirken aynı zamanda bireylerden birtakım beklentiler içerisindedir. Toplumun bu beklentileri bireylerde toplumsal bir kimlik geliştirir. Toplumların eğitim sistemlerinin bu amaca hizmet ettiği görülür. Bu araştırma toplumsal kimliğin oluşumunda Sosyal Bilgiler dersinin rolünü incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Nitel araştırma yöntemiyle gerçekleştirilen bu araştırmada 1968, 1998 ve 2005 Sosyal Bilgiler dersinin amaçları incelenmiştir. Elde edilen veriler içerik analizi ile çözümlenmiştir. Buna göre Sosyal Bilgiler öğretim programlarının amaçlarında toplumsal kimlik oluşumuna en çok millet olma bilinci, vatan bilinci, devlet bilinci, hukuk kuralları, vatandaşlık bilinci, toplumsal bütünlük/uyum ve toplumsal değerler kategorilerinin katkı sağladığı tespit edilmiştir. 1998 Sosyal Bilgiler dersinin amaçlarında toplumsal kimlik diğer iki programa göre daha fazla vurgulanmaktadır. Bu programı sırasıyla 1968 ve 2005 Sosyal Bilgiler dersinin amaçlarını takip etmektedir. 2005 Sosyal Bilgiler programının amaçlarında toplumsal kimliğin oluşumuna ilişkin ifadelerin yanı sıra bireye yönelik ifadelerinde yer aldığı görülmektedir.