Kayırmacılık Kavramının İslam Ekonomisi Bağlamında İncelenmesi

Abstract

Kayırmacılık iktisat literatüründe genelde olumsuz yönleri ile ele alınan bir kavramdır. Kayırmacılık; kamu harcamalarının gereksiz yere artması, yolsuzluk, liyakatsiz kişilerin göreve getirilmesi, örgütsel bağlılıkta düşüş ve verimsizlik sonuçlarına neden olmakta; bazı çalışanların da işyerinden ayrılmasını sağlamaktadır. Firmalar mikro bazda, ülkeler de makro bazda hedeflerine ulaşamamaktadır Günümüzde çeşitli ülkelerde de kayırmacılığı önlemek amacıyla çeşitli yasal önlemler alınmaktadır. Firmalar da verimliliği artırmak ve değerli çalışanlarını kaybetmemek için kayırmacılığı engellemeye çalışmaktadır. Öte yandan İslam dininde de kayırmacılığa iyi gözle bakılmamaktadır. Diğer bir ifadeyle kayırmacılığın olumsuzluğu hakkında İktisat ve yönetim literatürü ile İslam dini arasında bir uzlaşı söz konusudur. Bu çalışma kayırmacılığa İslam dini ve geleneksel iktisat teorilerinin bakış açılarını incelemiş ve karşılaştırmıştır. Ayrıca kayırmacılığın maliyetleri, kayırmacılığı önlemenin yolları da araştırılmıştır. Tarihte İslam ve Kuran-ı Kerim’in emirlerini başarı ile uygulamış toplumlarda da kayırmacılıktan mümkün mertebe kaçınılmıştır. Kuran-ı Kerim ve sünnet, kayırmacılığı reddetmektedir. Fakat günümüzde bazı ülkelerde ve firmalarda kayırmacılık örneklerine rastlanmaktadır.