ABDULHALIK UYGUR’UN “UYAN” ŞİİRİ İLE MİRCEVAT AHISKALI’NIN “AHISKA MARŞI” ŞİİRİNİN ONTOLOJİK YÖNDEN İNCELENİP KARŞILAŞTIRILMASI

Abstract

Edebî eserler farklı bakış açısı ve çözümleme metotlarıyla incelenerek eserin ifade ettiği derin yapı ortaya çıkartılmaya çalışılır. Bu metotlardan biri de ontolojik tahlil metodudur. 1930’lardan itibaren Batı’da görülmeye başlayan bu metot Türkiye’de İsmail Tunalı tarafından tanıtılmıştır. Sanat ontolojisi, varlık tabakalarını Roman İngarden ve Nicolai Hartmann’ın görüşleri ile ayırarak tabakalara böler. Bu tabakalar; resim, müzik, şiir, roman, tiyatro gibi alanlara uygulanarak sanat yapıtları ontik bir süreçle incelenebilir. İncelemede kullanılacak olan ontolojik tahlil yöntemi özü itibariyle yapısalcı bir yaklaşım olmakla birlikte, eserin anlam dünyasına da eğilen bir yöntemdir. Tunalı, Ingarden ve Hartman’ın görüşlerine kendi fikirleriyle de katkıda bulunarak dört varlık tabakası ileriye sürer. Bunlar anlam tabakası, obje tabakası, karakter tabakası ve alınyazısı tabakasıdır. Çalışmada ilk olarak ontolojik çözümleme yöntemi ana hatlarıyla tanıtılmış, sonra şairler hakkında bilgiler verilmiştir. Abdulhalık Uygur’un “Uyan” şiiri ile Mircevat Ahıskalı’nın “Ahıska Marşı” şiiri ontolojik çözümleme yöntemi ile çözümlenmiştir. Çözümleme, “Uyan” metaforu çerçevesinde incelenmiştir. Son bölümde de bu iki şiir karşılaştırılmıştır.