Yayın:
Tûn’den Toruń’a: Tûsî Çiftine İlişkin Girift Ayrıntılar

Basit Görünüm
dc.date.accessioned2026-01-05T22:53:41Z
dc.date.issued2022-12-30
dc.description.abstractNicholas Copernicus ve onun İslami selefleri arasındaki olası bağlantılara ilişkin tartışmalarda, “Tûsî Çifti”, bu aktarımın gerçekliğini hem destekleyenler hem de eleştirenler tarafından sıklıkla dile getirilmiştir. Ancak daha önceki bir makalede belirttiğim gibi, Ptolemaios astronomisindeki düzensiz gök hareketleriyle başa çıkmak için İslam astronomları tarafından icat edilen diğer matematiksel aletlerle birlikte “Tûsî Çifti” de, Kopernik Güneş merkezliliğinin ortaya çıkmasında İslami astronomi ve doğa felsefesinin genel önemi düşünüldüğünde ikincil öneme sahip olabilir. Yine de Nasîrüddîn et-Tûsî’nin (597-672/1201-74) astronomik aletlerinin geliştirilmesi ve kullanılması, bize astronomik modellerin aktarımı hakkında önemli kanıtlar sunmakta ve kültürlerarası bilimsel aktarım konusunda bazı dersler vermektedir. Bundan dolayı bu makalede, ilk olarak İran’daki Azerbaycan’dan Bizans’a doğru yayılmaya başlayan ve on altıncı yüzyıla kadar devam eden bu aktarım hakkında bildiklerimizi özetlemeye çalışacağım. Bildiklerimizde hala birçok boşluk olmasına rağmen, kanıtlara dayanmak suretiyle kültürlerarası aktarım açıklamasının bağımsız ve paralel keşif varsayımından daha kuvvetli olduğunu savunuyorum.
dc.description.urihttps://doi.org/10.14395/hid.1138917
dc.description.urihttps://doaj.org/article/bb0f33b928de4f7998eae003e7d17d34
dc.description.urihttps://dergipark.org.tr/tr/pub/hid/issue/74435/1138917
dc.identifier.doi10.14395/hid.1138917
dc.identifier.eissn2757-6949
dc.identifier.endpage1524
dc.identifier.openairedoi_dedup___::2ca30b334baf883c5c4cbc458a084d89
dc.identifier.scopus2-s2.0-85173872996
dc.identifier.startpage1475
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/20.500.12597/43431
dc.identifier.volume21
dc.identifier.wos000913690000019
dc.publisherHitit University
dc.relation.ispartofHitit İlahiyat Dergisi
dc.rightsOPEN
dc.subjecttûsî
dc.subjectal-tadhkira
dc.subjectkültürlerarası bilimsel aktarım
dc.subjectPhilosophy. Psychology. Religion
dc.subjectet-tezkire
dc.subjectSocial Sciences
dc.subjectIntercultural Scientific Transmission
dc.subjectṬûsî
dc.subjectet-Tezkire
dc.subjectTûsî çifti
dc.subjectCopernicus
dc.subjectKültürlerarası Bilimsel Aktarım
dc.subjectIntercultural Scientific Transmission
dc.subjectintercultural scientific transmission
dc.subjectTûsî
dc.subjectal-Tadhkira
dc.subjectTûsî couple
dc.subjectIntercultural Scientific Transmission
dc.subjecttûsî couple
dc.subjectcopernicus
dc.subjectH
dc.subjecttûsî çifti
dc.subjectB
dc.subjectṭûsî
dc.subjectDin, Toplum ve Kültür Araştırmaları
dc.subjectReligion, Society and Culture Studies
dc.titleTûn’den Toruń’a: Tûsî Çiftine İlişkin Girift Ayrıntılar
dc.typeArticle
dspace.entity.typePublication
local.api.response{"authors":null,"openAccessColor":"gold","publiclyFunded":false,"type":"publication","language":{"code":"und","label":"Undetermined"},"countries":null,"subjects":[{"subject":{"scheme":"keyword","value":"tûsî"},"provenance":null},{"subject":{"scheme":"keyword","value":"al-tadhkira"},"provenance":null},{"subject":{"scheme":"keyword","value":"kültürlerarası bilimsel aktarım"},"provenance":null},{"subject":{"scheme":"keyword","value":"Philosophy. Psychology. Religion"},"provenance":null},{"subject":{"scheme":"keyword","value":"et-tezkire"},"provenance":null},{"subject":{"scheme":"keyword","value":"Social Sciences"},"provenance":null},{"subject":{"scheme":"keyword","value":"Intercultural Scientific Transmission"},"provenance":null},{"subject":{"scheme":"keyword","value":"Ṭûsî;et-Tezkire;Tûsî çifti;Copernicus;Kültürlerarası Bilimsel Aktarım;Intercultural Scientific Transmission"},"provenance":null},{"subject":{"scheme":"keyword","value":"intercultural scientific transmission"},"provenance":null},{"subject":{"scheme":"keyword","value":"Tûsî;al-Tadhkira;Tûsî couple;Intercultural Scientific Transmission"},"provenance":null},{"subject":{"scheme":"keyword","value":"tûsî couple"},"provenance":null},{"subject":{"scheme":"keyword","value":"copernicus"},"provenance":null},{"subject":{"scheme":"keyword","value":"H"},"provenance":null},{"subject":{"scheme":"keyword","value":"tûsî çifti"},"provenance":null},{"subject":{"scheme":"keyword","value":"B"},"provenance":null},{"subject":{"scheme":"keyword","value":"ṭûsî"},"provenance":null},{"subject":{"scheme":"keyword","value":"Din, Toplum ve Kültür Araştırmaları"},"provenance":null},{"subject":{"scheme":"keyword","value":"Religion, Society and Culture Studies"},"provenance":null}],"mainTitle":"Tûn’den Toruń’a: Tûsî Çiftine İlişkin Girift Ayrıntılar","subTitle":null,"descriptions":["<jats:p xml:lang=\"tr\">Nicholas Copernicus ve onun İslami selefleri arasındaki olası bağlantılara ilişkin tartışmalarda, “Tûsî Çifti”, bu aktarımın gerçekliğini hem destekleyenler hem de eleştirenler tarafından sıklıkla dile getirilmiştir. Ancak daha önceki bir makalede belirttiğim gibi, Ptolemaios astronomisindeki düzensiz gök hareketleriyle başa çıkmak için İslam astronomları tarafından icat edilen diğer matematiksel aletlerle birlikte “Tûsî Çifti” de, Kopernik Güneş merkezliliğinin ortaya çıkmasında İslami astronomi ve doğa felsefesinin genel önemi düşünüldüğünde ikincil öneme sahip olabilir. Yine de Nasîrüddîn et-Tûsî’nin (597-672/1201-74) astronomik aletlerinin geliştirilmesi ve kullanılması, bize astronomik modellerin aktarımı hakkında önemli kanıtlar sunmakta ve kültürlerarası bilimsel aktarım konusunda bazı dersler vermektedir. Bundan dolayı bu makalede, ilk olarak İran’daki Azerbaycan’dan Bizans’a doğru yayılmaya başlayan ve on altıncı yüzyıla kadar devam eden bu aktarım hakkında bildiklerimizi özetlemeye çalışacağım. Bildiklerimizde hala birçok boşluk olmasına rağmen, kanıtlara dayanmak suretiyle kültürlerarası aktarım açıklamasının bağımsız ve paralel keşif varsayımından daha kuvvetli olduğunu savunuyorum.</jats:p>"],"publicationDate":"2022-12-30","publisher":"Hitit University","embargoEndDate":null,"sources":["Crossref","Hitit İlahiyat Dergisi, Vol 21, Iss 2, Pp 1475-1524 (2022)","; Volume: 21, Issue: 2 1475-1524","2757-6949","Hitit İlahiyat Dergisi","Hitit Theology Journal"],"formats":["application/pdf"],"contributors":null,"coverages":null,"bestAccessRight":{"code":"c_abf2","label":"OPEN","scheme":"http://vocabularies.coar-repositories.org/documentation/access_rights/"},"container":{"name":"Hitit İlahiyat Dergisi","issnPrinted":null,"issnOnline":"2757-6949","issnLinking":null,"ep":"1524","iss":null,"sp":"1475","vol":"21","edition":null,"conferencePlace":null,"conferenceDate":null},"documentationUrls":null,"codeRepositoryUrl":null,"programmingLanguage":null,"contactPeople":null,"contactGroups":null,"tools":null,"size":null,"version":null,"geoLocations":null,"id":"doi_dedup___::2ca30b334baf883c5c4cbc458a084d89","originalIds":["10.14395/hid.1138917","50|doiboost____|2ca30b334baf883c5c4cbc458a084d89","50|doajarticles::72559214fa695c8d45ebffc728dfbc66","oai:doaj.org/article:bb0f33b928de4f7998eae003e7d17d34","50|tubitakulakb::2f835c4f0a013898de080426f4fd5401","oai:dergipark.org.tr:article/1138917"],"pids":[{"scheme":"doi","value":"10.14395/hid.1138917"}],"dateOfCollection":null,"lastUpdateTimeStamp":null,"indicators":{"citationImpact":{"citationCount":0,"influence":2.5349236e-9,"popularity":1.8548826e-9,"impulse":0,"citationClass":"C5","influenceClass":"C5","impulseClass":"C5","popularityClass":"C5"}},"instances":[{"pids":[{"scheme":"doi","value":"10.14395/hid.1138917"}],"type":"Article","urls":["https://doi.org/10.14395/hid.1138917"],"publicationDate":"2022-12-30","refereed":"peerReviewed"},{"alternateIdentifiers":[{"scheme":"doi","value":"10.14395/hid.1138917"}],"type":"Article","urls":["https://doaj.org/article/bb0f33b928de4f7998eae003e7d17d34"],"publicationDate":"2022-12-01","refereed":"nonPeerReviewed"},{"alternateIdentifiers":[{"scheme":"doi","value":"10.14395/hid.1138917"}],"type":"Article","urls":["https://dergipark.org.tr/tr/pub/hid/issue/74435/1138917"],"publicationDate":"2022-07-01","refereed":"nonPeerReviewed"}],"isGreen":false,"isInDiamondJournal":false}
local.import.sourceOpenAire
local.indexed.atWOS
local.indexed.atScopus

Dosyalar

Koleksiyonlar

Publications