İktisadi Hoşnutsuzluk Endeksi ve Terörizm Arasındaki İlişki: Türkiye ve Avrasya Ülkeleri Örneği

Abstract

Çalışmada Türkiye ve Avrasya ülkelerinde 2002-2018 yılları arasında terör olaylarının iktisadi hoşnutsuzluk endeksi üzerindeki etkisi analiz edilmiştir. Analizde yatay kesit bağımlılığı ve heterojenliği dikkate alan ikinci nesil panel veri analiz yöntemleri kullanılmıştır. Öncelikle modelde yatay kesit bağımlılığının olup olmadığı incelenmiştir. Akabinde CADF birim kök testiyle serilerin durağanlığı araştırılmış, daha sonra homojenlik testi uygulanmıştır. Westerlund (2007) bootstrap panel eşbütünleşme testiyle değişkenler arasındaki uzun dönemli ilişki analiz edilmiştir. Bootstrap panel eşbütünleşme testi sonucunda, Türkiye ve Avrasya ülkelerinde terör olayları ile iktisadi hoşnutsuzluk endeksi arasında eşbütünleşme ilişkisi olduğu sonucuna varılmıştır. Panelin genelinde terör olaylarındaki artış iktisadi hoşnutsuzluğu artırmaktadır. Ülkeler bazında elde edilen bulgulara göre ise, Azerbaycan, Belarus, Gürcistan, Rusya, Ukrayna ve Türkiye’de terörün iktisadi hoşnutsuzluk endeksi üzerindeki etkisi pozitif (terör olaylarındaki artış iktisadi hoşnutsuzluğu artırmakta); Ermenistan, Kırgızistan ve Moldova’da negatiftir (terör olaylarındaki artış iktisadi hoşnutsuzluğu azaltmakta). Ancak Azerbaycan, Ukrayna ve Moldova’da istatistiksel olarak anlamsız bir ilişki bulunmuştur. Son olarak Dumitrescu-Hurlin Granger panel nedensellik testi uygulanmış ve test sonucunda terör olaylarından iktisadi hoşnutsuzluk endeksine doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi olduğu görülmüştür. Bu çerçevede Türkiye ve Avrasya ülkelerinde terör olaylarındaki artışın iktisadi hoşnutsuzluğu artırdığı söylenebilmektedir. Dolayısıyla Türkiye ve Avrasya ülkelerinde sosyal bir hoşnutsuzluk göstergesi olan terör olaylarının sebep olduğu ve artırdığı iktisadi hoşnutsuzluğu azaltabilmek amacıyla, terörizmin söz konusu ülkelere yüklemiş olduğu makroekonomik maliyetler tespit edilebilirse bu durum söz konusu ülkelerde sorunun çözümünde yol gösterici olabileceği şeklinde bir politika önerisinde bulunulabilir.