II. Meşrutiyet Dönemi İlköğretimde Karma Eğitim Uygulamaları ve Yasal Düzenlemeler/Coeducation Applications and Legal Regulations in Primary Education during the Second Constitutional Period

Abstract

Arastirmanin amacini, Turk egitim sisteminde II. Mesrutiyet donemi ilkogretimde karma egitim uygulamalarin belirlenmesi olusturmaktadir. Bu kapsamda karma egitim uygulamalarinin, yasal duzenlemelerin tespitine calisilmistir. Tarama modeli kullanilarak gerceklestirilen calismada donemin gazete ve dergilerinde cikan haberlerden de yararlanilmistir. II. Abdulhamid devrinde (1876–1909) sibyan mekteplerinin yerini ibtidai mektepleri almistir. Karma egitimin okullarda uygulanmasina iliskin arastirma sonucuna gore 1908–1914 seneleri arasinda acilan resmi ibtidai mekteplerinin sayisina bakildiginda 2632 okulun 329’u karmadir. 1913–1914 ders yili icerisinde ise 4.486 ibtidai mektebinin 477’i karmadir. 1911 yilinda Istanbul’daki resmi ibtidai mekteplerin sayilarina bakildiginda en cok karma okulun Samatya’da oldugu gorulmektedir. 1913-1914 yilinda ozel ibtidailere bakildiginda ise karma okullarin Istanbul, Edirne, Ankara, Aydin, Hudavendigar, Sivas, Trabzon, Kastamonu, Konya, Ma’muratu’l-Aziz, Urfa, Izmit, Teke, Canik, Karesi, Kal’a-i Sultaniye ve Bitlis vilayetleri ve livalarinda oldugu gorulmektedir. En cok karma okul Kastamonu, Hudavendigar ve Sivas’ta bulunmaktadir. 1908’den 1913’e kadar gecen surec icerisinde maarif alaninda yapilan calismalarin birikimiyle ve Maarif Naziri Emrullah Efendi’nin bu alandaki calismalari sonucu Sukru Bey’in Maarif Nazirligi doneminde 6 Ekim 1913 (23 Eylul 1329) tarihinde “Tedrisat-i Ibtidaiye Kanun-i Muvakkati” yururluge girmistir. Bu kanunda karma egitim uygulamasi ile ilgili maddeler bulunmaktadir. Bir koy ya da mektebin 50’den fazla kiz ogrenci yoksa ibtidai okulu karma olarak kiz-erkek ogrenci alabilir. Kiz-erkek karma egitim verilen okullarda kizlarin egitim suresi kaza maarif encumenleri karari ile 4 seneye indirilebilir