Köken Düzleminde “Biliyorum”: Bilme-Bilim-Bilgi İlişkisi

Abstract

“Biliyorum”, “düşünüyor, sorguluyor ve yazıyor” olmanın bütünü, sonucudur. Basitmiş gibi görünen ancak kompleks bir problematiğe sahiptir. Bu problematiğin, gerçek amacı olan bir modellemede değerlendirilmesi ise oldukça önemlidir. Bu makalede bu model, “köken düzlemi modeli”dir. Bu model öncelikli olarak “köken” ve “başlangıç” kavramlarının etimolojik olarak farklılığını dikkate alarak, “bilme”, “bilim” ve “bilgi” kavramlarının kaynak, öz ölçüsünde tespitinden hareket etmektedir. Her bir kavramın dönemsel olarak farklı anlama, anlamlandırma ve açıklama boyutu odağa alınmıştır. Bu üç ana bileşenin birbirleriyle olan ilişkisi, ilgili dönemde toplumsal, ekonomik, düşünsel ve inanç zemininde değerlendirilmiştir. Bu makalenin temel amacı, “köken düzlemi” olarak isimlendirdiğimiz model eksenin de “bilme”, “bilim” ve “bilgi” kavramlarının kökensel konumunu tespit etmektir. Ayrıca model sınırlarında “bilme-bilim-bilgi ilişkisi”ne dayalı “biliyorum”un tarihsel denklemini, M.S. 4. yüzyıl öncesi dönemle sınırlandırarak oluşturmaktır. Böylesi bir nokta dönem belirlememizin ya da sınırlandırmamızın nedeni ise M.S. 4. yüzyıl öncesinde olduğu gibi sonrasında da daha ideal bir yargıya ulaşmanın farklı bilme, bilim ve bilgi kavrayışlarının olmasıdır. Sonuç olarak, son konusu dönem çerçevesinde “biliyorum” tarihi, üç ana bileşen ilişkisinin değişen sürece göre toplam alanı olduğu görülmektedir.