Demir Emir Abdurrahman Dönemi ve Modern Afgan Devleti’nin Doğuşu (1880-1901)

Abstract

1880 ile 1901 yılları arasında Afganistan’a hâkim olan “Demir Emir” lakaplı Abdurrahman Han dönemi, modern Afganistan’ın başlangıcı olarak kabul edilmektedir. Afganistan’da ilk büyük ve kapsamlı reform yapma çabası 1880’den sonra bu emir zamanında gerçekleşmiştir. Bu dönemde özellikle siyasî, sosyal, ekonomik ve dinî alanlarda reformlar yapılarak Afgan Devleti’nin bir kabile devletinden modern bir merkezî devlete dönüştürülmesi amaçlanmıştır. Bunun için toplumdaki geleneksel güç gruplarının, hükümdarlık soyunun, kabile liderlerinin ve dinî kurumların özerkliğinin ve ekonomik güçlerinin ortadan kaldırılması gerekliydi. Ayrıca dönemin en önemli özelliği, Afganistan’da merkezî yönetimin hiç olmadığı kadar güçlenmesidir. Bu çalışmada, Emir Abdurrahman Han dönemi işlenmeye çalışılacaktır. Çalışmada, dönemin siyasî ve askeri olaylarından çok Emir Abdurrahman’ın modern ve merkezî bir Afganistan kurmak için siyasi¸ sosyal, ekonomik, dinî ve kültürel alanlarda gerçekleştirdiği bir dizi reform ve bu reformların sonuçları anlatılmaya çalışılacaktır.