İslam Ekonomik Sistemi Kapitalizmin Bir Türü mü?

Abstract

Post Kolonyal dönemde İslam ekonomisi kavramı bilim çevrelerinin gündemine girmiş, 1976 yılında Uluslararası İslam İktisadı kongresi düzenlenmiş, İslam ekonomisi eğitimi veren üniversiteler kurulmuş, İslam ekonomisi hakkında yayınlar kabul eden akademik hakemli dergiler yayınlanmış, akademik araştırmalar yapılmıştır. Kapitalizm ve Sosyalizmin ekonomik sorunları çözmede yetersiz kalması İslam ekonomisine olan ilgiyi artırmaktadır. İslam ekonomisine olan ilgi 2008 küresel krizinde İslami bankaların daha başarılı olmaları ile daha da artmıştır. İslam ekonomisine giderek artan ilgi, İslam ekonomisinin Kapitalizm ve Sosyalizm ile benzerlik ve farklarını gündeme getirmektedir. Bu çalışmanın amacı İslam ekonomik sisteminin kapitalizm ve sosyalizm ile olan benzerlik ve farklılıklarının araştırılmasıdır. Ahlaki taban, özel mülkiyet, minimum devlet, teşebbüs ve seçim özgürlüğü, kişisel çıkar, piyasa mekanizması ve rekabet konularında üç ekonomik sistemin karşılaştırması yapılmıştır. Literatür taraması yoluyla üç ekonomik sistem arasındaki kıyaslamalar incelenmiş ve sonuçlar ayrıntılı biçimde yorumlanmıştır. İslam ekonomisi sadece faiz üzerinden değerlendirilemeyecek kadar geniş bir inceleme alanıdır. Kapitalizm ve sosyalizmin temelinde yer alan seküler ahlak dünya ülkelerinin özellikle de İslam ülkelerinin kalkınmışlık ve ekonomik sorunlarının çözümünde yetersiz kalmaktadır. Toplum ve birey arasında denge kuran İslam ekonomisi, alternatif bir sistem olarak küresel ekonomik sorunların çözümünde etkin rol oynayabilir. Sonuç olarak İslam ekonomisinin hem kapitalizm hem de sosyalizmden radikal farklılıklar içerdiği her iki sistemin müspet yanlarını içerirken menfi yanlarını ise dışladığı yargısına ulaşılmıştır.