Türkiye’nin Deniz Ulaşım Sektöründe Öncü Bir Kuruluşu: Denizcilik Bankası Türk Anonim Ortaklığı (1952-1960)

Abstract

Bu çalışmada Denizcilik Bankası Türk Anonim Ortaklığının (TAO) faaliyete geçtiği 1952’den 1960’a kadar olan dönemde Türkiye’de deniz ulaşımı çalışmalarıyla bunun ekonomiye olan etkilerine odaklanılmıştır. Makale, Denizcilik Bankası TAO’nun kuruluş ve görevleri (1951-1952); Denizcilik Bankası TAO’nun mali durumu ve ulaştırma gelirleri (1952-1960) ve Denizcilik Bankası TAO’nun faaliyetleri (1952-1960) olarak üç bölümde ele alınmıştır. Bankanın icraatlarının ülke ekonomisine olan tesirleri sayısal verilerle incelenmiştir. Çalışmanın kaynak malzemesini, Cumhuriyet Arşivi belgeleri, resmi yayınlardan; TBMM kanunlar ve tutanak dergileri, Zabıt Ceridesi, Resmi Gazete, Ayın Tarihi, istatistik yıllıklarıyla gazete ve dergilerinin makaleleri teşkil etmektedir. Araştırmadan elde edilen sonuçlar şunlardır: Denizcilik Bankası TAO’nun faaliyete geçmesi ardından örgütlenme çalışmalarıyla mevduat ve gelirlerini artırdığı, ulaştırma, liman ve tersane hizmetlerinde yaşanan canlılıktan anlaşılmaktadır. Bu canlanmada; gemi sayısı, dış hatlarda taşıma miktarı ve limanlarda yükleme-boşaltma ve ambarlama kapasitesinin artması etkili olmuştur. Dahası Bankanın tersanelerinde yolcu ve yük nakli amacıyla Türk mühendis ve işçilerinin çeşitli türde gemi, vapur ve deniz otobüsünü imal ederek döviz tasarrufunda bulunması ve denizlerde Türk bayrağının dalgalandırılarak konforlu seyahat etme imkânının hazırlanması ülke ekonomisine destek sağlanması sonucunu ortaya koymuştur.