Alafranga Bir Kavramın Dönüşümü: Hariciyeciler ve “Monşer” Tartışması

Abstract

Bu çalışmanın amacı Osmanlı İmparatorluğu’ndan günümüze kadar kullanılan “monşer” kavramını araştırmaktır. Tarih ve Uluslararası İlişkiler alanyazında diplomatlara bakış açısı yüzeysel bir perspektifle tartışılmış fakat nedenleri üzerinde durulmamıştır. Söz konusu çalışma, “Monşer” kavramının nasıl bir dönüşüm geçirdiğine yönelik akademik bir katkı sunmayı hedeflemektedir. Çalışmanın ilk bölümünde “Monşer” kavramının hangi anlamda kullanıldığı ve nasıl galatımeşhur bir kavram haline geldiği ele alınacaktır. İkinci bölüm Monşer kavramı niçin diplomatlara atfedilmektedir? sorusuna cevap aramaktadır. Son bölüm ise çeşitli perspektifler ile diplomatlara bakış açısı değerlendirilmektedir. Fransızca kökenli Monşer nosyonu “azizim, dostum” ve “davranışlarında Batı özentisi içinde” olan kişi olarak ifade edilmektedir. Tanzimat Dönemi’nden itibaren bu kavram kullanılmış olsa da giderek Türk diplomatlarına karşı küçümseyici bir ifade haline gelmiştir. İmparatorluktan Cumhuriyet’e geçiş aşamasında da özellikle Osmanlı diplomatlarına karşı “ecnebiperest” kavramı kullanılmış ve zamanla yerini “monşer” ifadesine bırakmıştır. Bu çalışma günümüzde “monşer” kavramının galatımeşhur haline gelen bir kavram olduğunu ve zamanla züppe kelimesinin yerini aldığını iddia etmektedir.