Kırım Savaşı Zamanında Anadolu Ordusunda Görev Yapan İngiliz Heyetinin Türk Ordusu Hakkında Yazdıkları Raporlar (İngiliz Arşivlerinde Araştırma)

Abstract

Kırım Savaşı, Rusya’nın Osmanlı Devleti’ni yıkma çabalarının neticesidir. Savaşın görünürdeki nedeni Fransa’nın 1850’de ortaya attığı “Kutsal Yerlerin” bakım ve onarım işlerinin kimin hamiliğinde olacağı tartışması; gerçekte ise Rusya’nın “Hasta Adam” olarak nitelendirdiği Osmanlı Devleti’ni bölme ve topraklarını paylaşma olarak ifade edilen “Doğu Sorunu” oluşturmuştur. Savaş başlamadan hemen önce diplomatik açıdan İngiltere ve Fransa, Osmanlı Devleti’nin toprak bütünlüğünü savunmuşlardı. Diplomatik görüşmeler devam ederken Rusya, manevi haklar kazanıncaya kadar maddi bir teminat ve rehin niteliğinde elinde tutmak üzere Temmuz 1853’te Memleketeyn (Eflak-Boğdan) bölgesini geçici suretle işgal etmişti. Osmanlı Devleti, bu işgali kabul etmeyerek Ekim 1853’te Rusya’ya savaş ilan etmiş ve ilk vuruşmalar da Tuna boylarında başlamıştı. Bu önemli süreçte Varna şehri ve limanı her türlü ulaşım imkânı nedeniyle müttefik orduların toplanma ve lojistik destek merkezi olarak seçildi. Doğu’da ise Erzurum, Ruslara karşı yürütülecek olan harekatın üssü konumuna getirildi. Ordular Anadolu ve Rumeli adıyla ikiye ayrılarak savaşa yürütüldü. Rusların başarılı harekatları nedeniyle çıkarlarından endişelenen ve Osmanlı Devleti’nin toprak bütünlüğünü savunan İngiltere ve Fransa bu gidişata bir son vermek için Osmanlı Devleti’nin yanında savaşa dahil oldular. Bu nedenle ordularını ve bazı subaylarını Osmanlı ordusuna göndermişlerdir. Bu subayların Osmanlı ordusu ve savaşın genel gidişatı hakkında tuttuğu raporlar, İstanbul’da ciddiye alınmıştı. Yapılan tavsiyeler üzerine Osmanlı ordusunda bir takım revizeler yapılmıştı. Bu projenin sağlıklı sonuçlanması halinde İngiliz arşivlerinden yola çıkılarak, Anadolu ordusunda görev yapan İngiliz heyetinin faaliyetleri incelenecektir.