Bazı Yerel Ekmeklik Buğday (Triticum Aestivum L.) Genotiplerinin İn Vitro Rejenerasyonu Üzerine Bitki Büyüme Düzenleyicilerinin Etkisi

Abstract

Tüm dünyada ve Ülkemizde gerek ekiliş gerekse üretim bakımından tahıllar başta gelen ürün gurubunu oluşturmaktadır. Ülkemizde 23,4 milyon hektar alan tarım yapılabilir özellikte olan alanlarımızın, nadas alanları hariç, % 66,4’ü (15,5 milyon hektar) tarla ziraatına ayrılmıştır. Bu alanın da yaklaşık %71’inde (11,1 milyon hektar) tahıl ekilmektedir. Toplam tahıl ekim alanları içerisinde % 69’luk pay ile ilk sırada buğday yer almaktadır (TMO, 2017). Tahıl ürünleri içerisinde ise en büyük pay buğdaya ait olup, gerek insan beslenmesinde gerekse hayvan beslenmesinde temel bir gıda maddesidir. Buğdayın klasik ıslahındaki mevcut sorunları aşabilmek için, doku kültürü ve biyoteknolojik yöntemlerden yaralanmak kaçınılmazdır. Genetik mühendisliği tekniklerinden yararlanılarak gen aktarmada önemli bir adım olan kallus oluşumu ve bitki rejenerasyonu çalışmalarında başarının büyük ölçüde genotip ile özelliğine bağlı olduğu bilinmektedir (Şehirali ve Özgen 1988). Bu araştırmanın amacı, bazı ekmeklik buğday çeşitlerinde hızlı, güvenilir, tekrarlanabilir ve modern bitki ıslahında kullanılabilir, bir başka ifadeyle doğrudan gen aktarma yöntemlerinin uygulanabileceği in vitro rejenerasyon sisteminin geliştirilmesidir. In vitro koşullarında olgunlaşmış embriyo kullanılarak 2 gerçekleştirilecek bu çalışmada, Ülkemizde yetiştirilen bazı ekmeklik buğday çeşitlerinin kallus oluşturma ve rejenerasyon yetenekleri belirlenmeye çalışılacaktır.