Âşık Tarzı Destanlarda Doğal Afetler

Abstract

Türk edebiyatı destanları deyince akla evvela epik karakter taşıyan büyük destanlar gelmektedir. Türk dünyasında epope seviyesine ulaşmış üç büyük destanımız vardır. Bunlar Manas, Köroğlu ve Oğuz Destan grubuna giren destanlardır. Bütün bunlardan ayrı olarak edebiyatımızda, âşık ve halk şairlerinin herhangi bir olay karşısında yazdıkları/söyledikleri en az 7 en fazla 150 dörtlükten oluşan destanlar vardır. Bu destanlar bir toplumun psikolojisini, herhangi bir olay karşında aldığı tavrı en iyi şekilde yansıtır. Ayrıca bu tür destanlarda tarihî bir vakanın izlerini bulmak da mümkündür. Konumuz olan doğal afetler ise destanlarda en açık bir biçimde ifade edilmiştir. Bu çalışmamızda destan metinlerinde geçen doğal afetler tahlil edilecektir. Canlı ve cansız çevreye büyük zarar veren önemli ölçüde can ve mal kaybına neden olan olağan dışı, doğal ve beşeri olaylar olarak tarif edilen doğal afet, insanlar için fiziksel, ekonomik ve sosyal kayıplar doğuran, normal yaşamı ve insan faaliyetlerini durdurarak veya kesintiye uğratarak toplulukları etkileyen ve etkilenen topluluğun kendi imkan ve kaynaklarını kullanarak üstesinden gelemeyeceği, doğal, teknolojik veya insan kökenli olaylardır. Bu olaylar destanlarda tespit edilip nitelik ve nicelik bakımından bu çalışmada irdelenecektir.