Abies Bornmülleriana İbrelerinin Yakın Geçmişteki Ağır Metal Birikiminde Biyomonitor Olarak Kullanılabilme Olanakları

Abstract

Modern çağın en önemli sorunlarından birisi olan hava kirliliğinin bileşenleri içerisinde ağır metaller ayrı bir öneme sahiptir. Bunun sebebi ağır metallerin doğada bozulmadan uzun süre kalabilmeleri ve çevredeki konsantrasyonun sürekli artmasıdır. Ağır metaller biyobirikme eğilimindedir ve bir çoğu düşük konsantrasyonlarda bile sağlık açısından ciddi tehlikeler arzetmektedir. Bundan dolayı ağır metal konsantrasyonunun belirlenmesi ve izlenmesi, riskli bölgelerin ve risk düzeyinin tespit edilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Havadaki ağır metal konsantrasyonunun belirlenmesinde biomonitor olarak genellikle bitkiler kullanılmaktadır. Ancak yapılan çalışmalar daha ziyade geniş yapraklı bitkilerin tek yıllık yapraklarının biyomonitör olarak kullanımı konusunda yoğunlaşmaktadır. Oysa süreç içerisinde ağır metal konsantrasyonundaki değişimin belirlenmesi, yıllık verilerden çok daha büyük önem taşımaktadır. Ancak bu güne kadar bu konuda etkin bir yöntem geliştirilememiştir. Oysa çok yıllık bitkilerin yaprakları yakın geçmişteki ağır metal konsantrasyonunun belirlenmesi konusunda kullanılabilir. Nitekim 2018 yılında yapılan bir çalışmada Pinus nigra, Picea pungens, Pinus sylvestris ve Abies bornmülleriana’nın üç yıllık ibreleri kullanılarak ağır metal konsantrasyonunun belirlenebileceği kanıtlanmıştır. Bu çalışmada ise Abies bornmülleriana’nın ibreleri yardımıyla altı yıllık sonuçların karşılaştırılması amaçlanmaktadır. Abies bornmülleriana ibreleri altı-yedi yıl kadar ağaç üzerinde kalabilmekte ve uzman kişilerce yaş ayrımı yapılabilmektedir. Çalışma kapsamında Abies bornmülleriana ibreleri yardımıyla son altı yıllık ağır metal konsantrasyonunun belirlenmesi ve böylece yakın geçmişteki ağır metal kirliliğinin izlenmesinde yeni bir yöntem geliştirilmesi amaçlanmaktadır.