2024 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı Çerçevesinde 5. Sınıf Ders Kitaplarında Toplumsal Sorunların İncelenmesi - Karasu Avcı, Emine; Faiz, Melike (The Journal of Turkish Educational Sciences, Gazi University, 2025)
Toplumsal sorunlar, toplumun geniş kesimlerini etkileyen ve sosyal, ekonomik, kültürel ya da çevresel açıdan olumsuz sonuçlar doğuran meselelerdir. Bu tür sorunlar, bireylerin yaşam kalitesini düşürerek toplumsal huzursuzluklara yol açabilir ve çözüm gerektiren ortak konular olarak değerlendirilir. Sosyal bilgiler dersi ise sosyal bilimler disiplinlerinden beslenen, kapsamlı bir içeriğe sahip bir eğitim alanıdır. Bu dersin temel amacı, bilinçli ve sorumluluk sahibi vatandaşlar yetiştirmektir. Bu nedenle, derste toplumsal sorunlara yer verilmesi, öğrencilerin bu sorunları tanımalarını ve çözüm yolları geliştirmelerine katkı sağlamayı hedeflemektedir. Bu bağlamda, bu çalışmada 2024 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı doğrultusunda 5. sınıf ders kitaplarında toplumsal sorunların nasıl ele alındığı incelenmiştir. Araştırmada nitel yöntem kullanılarak doküman incelemesi tekniğinden faydalanılmıştır. Elde edilen veriler içerik analiziyle çözümlenmiştir. Çalışma sonucunda ders kitaplarında en çok doğal afetler, çevre kirliliği, kültürel yozlaşma, göç, sığınmacı sorunları, kültürel mirasa duyarlılık, kişisel hakların ihlali, küresel ısınma ve teknolojinin olumsuz etkileri gibi toplumsal sorunlara yer verildiği belirlenmiştir. Ayrıca toplumsal sorunların ders kitaplarında eşit şekilde dağıtılmadığı gözlemlenmiş; “Evimiz Dünya” öğrenme alanında bu sorunlara daha fazla yer verilirken “Ortak Mirasımız” öğrenme alanında daha sınırlı bir biçimde ele alındığı tespit edilmiştir.