BEŞERİ KALKINMA SÜRECİNDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ALANINDAKİ GELİŞMELER:TÜRKİYE İÇİN BİR DEĞERLENDİRME - MIZRAK, Murat (Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2018)
İnsanoğlu tarihin her döneminde, elindeki imkânlar çerçevesinde hayatını devam ettirmek için farklı uğraşlara yönelmiştir. Özellikle Sanayi Devrimi sonrasında, her alanda yaşanan makineleşme, seri ve kitlesel üretim yapılabilen fabrikaların ortaya çıkması, ekonomik anlamda hızlı bir büyüme süreci sağlamıştır. Fakat bu süreç çalışan kesim üzerinde iş ortamından kaynaklanan hastalık ve kaza gibi olumsuzlukları da artırmıştır. Günümüzde ülkelerin kalkınmışlık düzeylerinin belirlenmesinde sağlık boyutu önemli bir sosyal gösterge olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle çalışan kesimin sağlığını olumsuz etkileyen iş kazası, meslek hastalığı gibi durumların tespit edilmesi ve bu konularda gerekli önlemlerin alınması konularını kapsayan iş sağlığı ve güvenliği, gelişmiş ülkeler tarafından ciddiyetle ele alınmaktadır. Bu kapsamda çalışmanın amacı; iş sağlığı ve güvenliğinin, ülkelerin beşeri kalkınmaları açısından önemini ortaya koymak ve Türkiye’nin iş sağlığı ve güvenliği bakımından durumunu analiz etmektir. Bu amaca ulaşmak için çalışmada öncelikle beşeri kalkınma bağlamında iş sağlığı ve güvenliğinin önemini ortaya koyan teorik çerçeve ele alınmıştır. Daha sonra iş sağlığı ve güvenliği alanında dünyada yaşanan gelişmelerin, Cumhuriyet öncesi, sonrası ve günümüzde Türkiye’de nasıl karşılık bulduğu değerlendirilmiştir. Sonraki bölümde önce dünya ülkelerine daha sonra Türkiye’ye yönelik konu ile ilgili istatistiksel analizler yapılmıştır. Dünya ülkeleri ile ilgili analizlerde; önce ülkelerin beşeri kalkınma düzeyleri ile iş kazaları arasındaki ilişki sonrada çok yüksek beşeri kalkınma düzeyine sahip ülkelerin diğer ülkeler ile iş kazaları yönünden farklılık gösterip göstermediği test edilmiştir. Türkiye’de için yapılan analizlerde ise, iş sağlığı ve güvenliği alanında, daha kalıcı çözümler üretilmesi amacıyla 2012 yılında yasalaşan “6331 Sayılı Kanununun” iş kazaları ve meslek hastalıkları üzerindeki kısa dönemli etkileri analiz edilmiştir.
Keywords: Beşerî (İnsani) Kalkınma, İş sağlığı ve Güvenliği, Sanayi Devrimi, 6331 Sayılı Kanun.