Yerel halkın yenilebilir yabani mantarlar hakkındaki bilinç düzeyinin araştırılması: Kastamonu ili örneği - Şimşek, Hayriye (Kastamonu Üniversitesi, 2025)
Ülkemiz coğrafi yapısından dolayı yenilebilir yabani mantarlar konusunda, birçok ülke ile karşılaştırıldığında, mantar türleri ve verimlilik konusunda önemli bir avantaja sahiptir. Ülkemizde doğada yetişen 300 kadar yenilebilir yabani mantar türü olduğu bilinmektedir. İnsanların gıda kaynağı olarak topladıkları bu mantarlardan bazıları pazarlarda satılırken bir kısmı da ihraç edilmektedir. Türkiye’de doğal mantarların sebep olduğu zehirlenmelerin, ilkbahar ve sonbahar mevsiminde en üst düzeyde olduğu görülmektedir. Bu çalışmada yerel halkın yenilebilir yabani mantar türlerine ilişkin farkındalık düzeyinin değerlendirmesi amaç edinilmiştir. Çalışmada yüz yüze görüşme ile anket yöntemi tercih edilmiştir. Yapılan anket 4 farklı bölümden oluşmaktadır. Yapılan çalışma sonuçlarını incelendiğinde; 150 katılımcının %63,3’ü erkeklerden, %36,7’si kadınlardan oluşmakta, yaş aralığı 13 ile 80 arasında değişmekte olup %50’si 26-50 yaş aralığında bulunmaktadır. Katılımcıların %46’sı ilçe merkezinde, %44,7’si köyde ve %9,3’ü il merkezinde yaşamakta, eğitim durumu incelendiğinde, %42’sinin lise ve dengi okul mezunu olduğu, %26’sının orta öğretim mezunu olduğu görülmektedir. Mantar toplama süreleri; %40’ı 1 ila 3 yıldır mantar topluyor iken %15,3’lük kısmı 20 yıldan uzun süredir mantar toplamaktadır. Mantar toplama konusunda %81,3’lük kesimin herhangi bir eğitim almadığı tespit edilmiştir. Eğitim aldığını beyan edenlerin %18,7 ise eğitimi %9,3 Tarım Bakanlığından, %16 ise diğer şeklinde cevap vermiştir. Mantarı %56,7’si geleneksel yöntemler ile %6,7’si televizyondan gördüğü kadarı ile teşhis ettikleri cevabını vermişlerdir. Mantar toplama nedenleri; %27,3 beslenme için, %25,3 hobi olarak topladıklarını, %4 ise gelir elde etmek için topladıklarını beyan etmişlerdir. Katılımcıların %66’sı kanlıca mantarı severek tükettiklerini belirtmişlerdir. Yapılan bu tez çalışması, yerel halkın yenilebilir yabani mantar farkındalığı üzerine Türkiye’de detaylı olarak yapılmış ilk tez çalışmasıdır. Bu nedenle çalışmanın, yapılacak diğer çalışmalara öncülük etmesi beklenmektedir. Ayrıca ülkemizde yürütülen mantar tüketim tercihleri ve mantar toplama eğitimleri çalışmalarına önemli katkılar sağlayacağı düşünülmektedir.
Research on the level of awarness of local people about edible wild mushrooms: The case of kastamonu province
Keywords: Makromantar; Yenilebilir Yabani Mantarlar; Mantar Tüketim Alışkanlıkları; Kastamonu