TÜKETİCİ SATIN ALMA KARARLARINDA MENŞE ÜLKE ETKİSİ: LİBYA’DA BİR ARAŞTIRMA - Elarbah, Lamin (Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2019)
Bir ürünün menşe ülkesi yada kısaca menşe ülke, bir ürünün kısmen veya tamamen üretildiği ülkedir. Günümüzde menşe ülke kavramı (İng Country Of Origin, COO) pazarlamanın önem arz eden başlıca alanlarından biridir. Bu nedenle, menşe ülke kavramı ve ilgili diğer kavramlar sosyal bilimlerde geniş bir şekilde çalışılmıştır. Bununla birlikte, şu ana kadar yapılmış olan çalışmalarda halen birçok kısıtlar bulunmaktadır; bu kısıtlardan biri, çalışma yapılan ülke veya bölgelerin sınırlı coğrafi kapsamıdır, bu araştırmaların çoğu gelişmiş ülkelerde yapılmıştır. Bu nedenle, bu çalışma gelişmekte olan ülkelerde (Libya da dahil olmak üzere) yapılmış olan birkaç benzer çalışmadan biridir.Önceki çalışmalarda eksikliğinden bahsedilebilecek bir diğer husus, kıyafet ürünleri üzerine yapılan çalışmaların azlığıdır.Çünkü; menşe ülke çalışmaları daha çok araba, televizyon vb. dayanıklı tüketim malları üzerine yapılmıştır.Dolayısıyla bu çalışma menşe ülke etkisi literatürüne bir katkı sağlamaktadır. Amaç olarak; Libya tüketicisini (Türkiye'de üretilen) kıyafetleri değerlendirmede menşe ülke bilgisinin nasıl kullanıldığını ve bunun satın alıp almama kararlarını nasıl etkilediğini inceleyen çalışmamızda bu eksikliklerin giderilmesi yönünde bir çaba ortaya konmaktadır. Araştırma yaklaşımı olarak nicel bir yaklaşım (anketler) kullanılmıştır ve veriler Libya’nın beş şehrinde (Trablus, Mısrata, Zaviye, El Hums ve Zuvare) Arapça olarak hazırlanan ve dağıtılan 650 anket ile toplanmıştır. Bu verilerin değerlendirilmesinde çeşitli istatistiksel analiz teknikleri kullanılmıştır; bu teknikler betimleyici istatistik, korelasyon ve t-testidir. Bu çalışmanın genel amacı, (Türk malı ürünler için) menşe ülke etkisinin, Libya tüketici algısını, ürün değerlendirme ve satın alma kararlarını nasıl şekillendirdiğini incelemektir. Çalışmamızın sonuçları, menşe ülke bilgisinin Libya tüketicisinin satın alıp almama kararları üzerinde önemli bir etkisi olduğunu göstermektedir. Ayrıca, araştırmamız Türk malı kıyafetlerin katılımcıların nezdinde olumlu bir imaja sahip olduğunu ve bunun da katılımcıların Türk malı kıyafetleri satın alma kararında olumlu bir etkisi olduğunu bulmuştur.
Keywords: Menşe ülke, satın alma kararı, Libya tüketicisi