AĞIR METAL KONSANTRASYONLARININ BAZI BİTKİLERDE TÜR, ORGANEL VE TRAFİK YOĞUNLUĞUNA BAĞLI DEĞİŞİMİ - ERDEM, Tamer (Fen Bilimleri Enstitüsü, 2018)
Özellikle gelişmekte olan ülkelerde hızlı kentleşme ve enerji tüketiminin artışı ile birlikte kirlilik düzeyi insan sağlığını tehdit edecek boyutlara ulaşmıştır. Dünya genelinde her yıl milyonlarca insan hava kirliliğine bağlı sebeplerden dolayı hayatını kaybetmektedir. Ağır metaller doğada uzun süre bozulmadan kalabilmeleri, biyobirikme yapmaları ve bazılarının düşük konsantrasyonlarda bile toksik veya kanserojen olmaları sebebiyle özellikle insan sağlığı açısından kirleticiler içerisinde ayrı bir öneme sahiptir. Bundan dolayı ağır metal kirliliğinin izlenmesi ve riskli bölgelerin belirlenmesi son derece önemlidir. Ağır metal kirliliğinin izlenmesinde en çok kullanılan yöntemlerin başında biyomonitorler gelmektedir. Ancak hangi metalin izlenmesi için hangi bitkinin ve organelin kullanılmasının daha uygun olduğunun belirlenmesi, izlemelerin sağlıklı yapılabilmesi açısından elzemdir. Bu çalışmada Ankara’da trafiğin yoğun olduğu, az yoğun olduğu ve olmadığı alanlarda yetişen Ailanthus altissima, Biota orientalis, Platanus orientalis ve Pyracantha coccinea yaprak, tohum ve dallarında Ni, Pb, Cd, Ba, Cu, Ca, Fe ve K elementlerinin konsantrasyonlarının trafik yoğunluğuna bağlı değişimi belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışma sonucunda Ni, Pb, Cd ve Cu konsantrasyonlarının trafik yoğunluğuna bağlı olarak arttığı belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre Ni kirliliğinin belirlenmesi için en uygun tür ve organellerin Biota orientalis tohum ve dalları olduğu belirlenmiştir. Pb, Cd ve Cu kirliliğinin izlenmesi için ise Ailanthus altissima yaprakları oldukça uygundur
Keywords: Ağır metal, biyomonitor, trafik yoğunluğu