SOĞAN (Allium cepa) VE SARIMSAK (Allium sativum L.) ATIKLARININ GÖKKUŞAĞI ALABALIKLARINDA (Oncorhynchus mykiss) MANTAR HASTALIĞININ ÖNLENMESİNDE KULLANILABİLİRLİĞİNİN ARAŞTIRILASI - Özçelik, Halil (Fen Bilimleri Enstitüsü, 2019)
Bu çalışmada ekonomik değeri olan Gökkuşağı alabalığı (Oncorhynchus mykiss) ve yumurtaları üzerinde oluşan mantar (Saprolegnia parasitica) hastalıkların tedavisinde soğan (Allium cepa) ve sarımsak (Allium sativum L.) bitkilerin atık kısımlarının (kabuk ve sap) kullanılabilirliği araştırılmıştır. Çalışmada soğan ve sarımsak bitkilerin kabuk ve sap kısımlarının sulu metanolik özütleri çıkarılmıştır. Bu amaç doğrultusunda çıkartılan özütlerden mantarın (Saprolegnia parasitica) MİK değeri belirlenmiştir. Özütlerin canlı materyal üzerinde banyo yöntemi ile 5 farklı konsantrasyon daki (0 g/L (Kontrol), 0,4 g/L, 0,8 g/L, 1,6 g/L, 3,2 g/L) etkileri incelenmiştir. Bu özütler yumurta döllenme işleminden hemen sonra sadece bir kez uygulanmıştır. Çalışma sonuçlarına göre mantar oluşumu gösteren gruplar içerisindeki yumurtaların sayısı kontrol grubu ile kıyaslanmış ve sarımsak sapı (0,4 g/L) ve soğan kabuğunda nispeten azalmış görülse de istatiksel bağlamda farklılık tespit edilmemiştir. Sarımsak kabuğu (0,4 g/L, 0,8 g/L, 1,6 g/L) gruplarında kontrol grubuna kıyasla mantarlaşma oranı daha az olup canlı kalım oranları ise daha yüksek tespit edilmiştir. Sarımsak sapı (3,2 g/L) ve sarımsak kabuğu (3,2 g/L) gruplarında kontrol grubuna kıyasla bir değişim gözlenmemiştir. Çalışma verileri ve gözlemlerden yola çıkarak yumurtaların gelişiminde, post larva ve larval dönemlerinde canlılar üzerinde gelişmede ve büyüme de kontrol grubuna kıyasla hiçbir değişim olmamıştır. Sarımsak ve soğan bitkilerinin atık kısımlarının (kabuk ve sap) gökkuşağı alabalıkları ve yumurtaları üzerinde oluşan mantar hastalığının tedavisinde kullanılabileceği teşhisine varılmıştır.
Keywords: Gökkuşağı alabalığı ve yumurtası, sarımsak kabuğu, sarımsak sapı, soğan kabuğu, mantar hastalığı, atık madde, tıbbi atık, organik atık, geri dönüşüm.