TÜRK SİNEMASINDA BİR AUTEUR OLARAK REHA ERDEM’İN KENDİNE ÖZGÜLÜĞÜ: A AY’DAN KOSMOS’A - Ertürk, Emre; Terzioğlu, Elifnur (Kafkas Universitesi Sosyal Bilimler Enstitusu Dergisi, 2025)
Türk sineması, köklü bir geçmişe sahip olan zengin bir kültürel mirası temsil etmektedir. 1914 yılında çekilen ilk Türk filmi olan Ayastefanos'taki Rus Abidesinin Yıkılışı ile başlayan bu yolculuk, zaman içinde pek çok dönem ve tarzı bünyesinde barındırarak gelişimini sürdürmüştür. Bu bağlamda, 1950'lerde başlayan Yeşilçam dönemi, Türk sinemasının altın çağlarından biri olarak ön plana çıkmaktadır. Renkli melodramlar, aşk filmleri ve sürükleyici hikayelerle dolu bu dönem, Türk sinemasının popülerliğini zirveye taşıyan filmleri sinemaya kazandırmıştır. Yeşilçam dönemi, halkın beğenisini kazanan karakterler ve konular ile sinemaya geniş bir seyirci kitlesi kazandırmış, toplumsal gerçekliklerle harmanlanmış hikâyeleriyle izleyicilerin ilgisini çekmeyi başarmıştır. 1990’lar ve 2000’lere gelindiğinde ise yeni anlatı tarzlarına sahip auteurleriyle kendine özgü bir atmosfer oluşturmayı sürdürmüştür. Bu çalışma da bir auteur olarak Reha Erdem’in kimliğini incelemek ve Türk sinemasının dil gelişimine katkılarını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda Sarris’in auteur kuramı çerçevesinde, IMDb’de en yüksek puan alan A Ay (1988), Kaç Para Kaç (1999), Korkuyorum Anne (2004), Beş Vakit (2006), Hayat Var (2008) ve Kosmos (2010) filmleri analiz edilerek Erdem’in özgün anlatı dili ve sinemasal estetiği ele alınmaktadır. Auteur ölçütleri çerçevesinde okunan filmler, Erdem’in Türk sinemasının dil oluşum sürecine yaptığı katkıları ortaya çıkarmakta ve “kendine özgü” bir sinema evreni oluşturduğunu gözler önüne sermektedir. Bu çerçevede çalışmanın sinema ve dil üzerine yapılacak akademik araştırmalara katkı sunması hedeflenmektedir.
Keywords: Türk Sineması; Reha Erdem; Sinema Dili; Auteur Kuram; Film Analizi; Film Eleştirisi; Movie Review; Turkish Cinema; Reha Erdem; Cinema Language; Auteur Theory; Film Analysis