Kastamonu ili cumhuriyet dönemi ortaöğretim kurumları (1923-1950) - Bektaş, Yeşim (Kastamonu Üniversitesi, 2015)
Araştırmanın konusu, 1923-1950 yılları arasında Kastamonu’daki orta öğretim kurumlarıdır. Öğretmen Okulu, Lise ve Sanat Okulu gibi imparatorluktan Cumhuriyete miras kalan eğitim kurumlarının yanında; Kız Ortaokulu, Köy Enstitüsü ve Kız Sanat Enstitüsü gibi okullar da 1923-1950 arasında açılmıştır. Araştırmanın giriş kısmında eğitim tarihimiz hakkında kısa bilgi verilmiş; özellikle Tanzimat ve I. Meşrutiyet dönemi eğitiminin nitelikleri tanıtılmıştır. Birinci bölümde klasik eğitim veren kurumlardan Kastamonu Lisesi ile Kız Ortaokulu ele alınmıştır. Kastamonu Lisesi 1885 yılında kurulmuş olup Türkiye’de açılan ilk resmi lise özelliğini taşımaktadır. 1924’de Kız Lisesi açılmış; ancak ülke genelinde karma eğitime geçilmesinden dolayı işlevini ortaokul olarak sürdürmüştür. Kızların kısa yoldan meslek sahibi olmaları için Akşam Kız Sanat Okulu ile başlatılan çalışmalar 1945’de Kız Sanat Enstitüsü’nün açılmasıyla daha nitelikli bir duruma getirilmiştir. Cumhuriyet öncesinde kurulan Sanayi Mektebi, araştırdığımız dönem içinde de eğitimöğretim çalışmalarını başarıyla sürdürmüş, çeşitli adlar değiştirerek günümüze kadar gelmiştir. İmparatorluk döneminde açılan öğretmen okullarından Darülmuallimat 1923’de; Darülmuallimin de ekonomik gerekçelerle 1931’de kapatılmıştır. Devlet; öğretmen ihtiyacının sürekli artması üzerine önce kurslarla soruna çözüm aramış; yeterli olmayınca 1940 yılında Köy Enstitüleri uygulamasını başlatmıştır. Bunun üzerine aynı yıl Kastamonu’da Gölköy Köy Enstitüsü açılmıştır. Okullarda yüksek düzeyde nitelikli eğitim-öğretim yapılmıştır. Cumhuriyet döneminin önemli şair ve yazarlarında Orhan Şaik Gökyay, Arif Nihat Asya ve Rıfat Ilgaz orta öğrenimlerini Kastamonu’daki okullarda yapmışlardır. Sosyal ve kültürel etkinlik olarak müsamere, sergi ve anma geceleri düzenlenmiştir. Ayrıca çevre gezileri ve izcilik çalışmaları da dikkat çekmektedir. Yerel basın tüm bu çalışmalara geniş şekilde yer ayırmıştır. Önemle belirtmek istediğimiz bir husus da şudur: Valiler okulların çalışmalarıyla yakından ilgilenmiş, düzenlenen her türlü etkinliğe devamlı katılmışlardır.
Kastamonu city republican era secondary institutions (1923-1950)