Sırrî Rahîle hanım hayatı (d. 1814 - v. 1877) eserleri ve tasavvufî görüşleri - Sağıroğlu, Şirin (Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2021)
Yaptığımız bu yüksek lisans çalışmasına tasavvufî şahsiyeti ve divanı ile konu olan Sırrî Rahîle Hanım 19. yüz yılın çalkantılı ortamına denk gelen (d.1814- v.1877) yılları arasında Diyarbakır’da yaşamış mutasavvıf bir şairdir. Sırrî Rahîle Hanım, Diyarbakır eşrafından Ahmed Bey’in kızıdır. Şair, babasının özel ihtimamı ile ilk eğitimini o dönemde, “konak eğitimi” denilen eğitimle almış, eğitimi esnasında Arapça ve Farsça’ya vukûfiyet kazanmıştır. Ailesinde aldığı bu kültür birikimi ile divân edebiyatına ilgi göstermiş olan şair, şiirler yazmaya başlamış ve şiirleri devrin pek çok neşriyatında kendisine yer bulmuştur. Rahîle Hanım, Tahirzade Bekir Ağa ile evlilik yapmış ve bu evlilikten üç evladı olmuştur. Şair, oğlu Rıf’at’ın küçük yaşta vefat etmesi üzerine, sonraları çok meşhur olacak olan bir mersiye yazmıştır. Sırrî Hanım Seyyid Ahmed Çelebi Hazretlerine intisap etmek suretiyle Kadirî tarikatına girmiştir. Rahîle Hanım Bağdat ziyaretinde Abdülkadîr-i Geylânî ve pek çok evliya türbesini ziyaret ederek onların ruhaniyetinden istifade etmiştir. Şiirleri bir divan oluşturan şair, yaşadığı çağın edebî anlayışına uygun olarak şiirler yazmıştır. Rahîle Hanım orta düzey bir şiir ortaya koymuştur. Şiirleri hikemî tarzda, ilâhi aşkı anlatan şiirlerdir. Şair vahdet-i vücûd neşvesine sahip bir şairdir. Şair, yazmış olduğu bir şiiri ile ilk olarak Yûsuf Kamil Paşa’nın dikkatini çekmiş ve onun davetlisi olarak İstanbul’a gelmiştir. Yûsuf Kamil Paşa’nın konağında misafir olarak kaldığı müddet içerisinde, konakta ve İstanbul’da düzenlenen ilmi edebî ortamlara katılan Rahîle Hanım, yine aynı konakta, 1877’de vefat etmiştir. Şair, Edirnekapı Otakçılar Mahallesi’nde bulunan Kadirî Dergâhı haziresinde medfundur.
Keywords: Sırrî Rahile hanım, divan, tasavvuf, kadirilik