Haber Ajansları Tarafından Geliştirilen Gazetecilikte Yapay Zekâ Kullanımı Standartları - Gökdemir, Ayça (Iletisim Kuram ve Arastirma Dergisi, 2025)
Bu çalışmada, yapay zekâ uygulamalarının, habercilerin gündelik pratiklerinde kullanımının beraberinde taşıdığı sorumluluklar üzerine, dünyanın önde gelen haber ajanslarının geliştirmeye çalıştıkları standartlar incelenmiştir. Doküman analizinin kullanıldığı çalışmada, Anadolu Ajansı, AFP, AP ve Reuters haber ajanslarının yapay zekâ kullanımına ilişkin standartları belirleyen rehber ve metinleri ele alınmıştır. Araştırmada ‘haber ajansları, yapay zekâ araçları kullanımında meslek etiği ve habercilik pratikleri açısından ne tür standartlar geliştirmektedir?’ sorusundan hareketle, söz konusu dokümanlara ait maddeler irdelenmiş, ajansların öne çıkardıkları konular, ortak temalar oluşturularak değerlendirilmiştir. Bu temalar; “ajans standartları ve meslek etiğinin korunması”, “insan denetimi ve sürdürülebilirlik”, “veri kullanımı”, “haber üretiminde yardımcı araç olarak yapay zekâ kullanımı” ve “yapay zekâ içeriğinin güvenilirliği sorunu” şeklindedir. İncelenen dokümanlar arasında en kapsamlı içeriğin, özellikle meslek etiği ile insan denetimi ve sürdürülebilirlik başlıklarına öncelik veren Anadolu Ajansı’nda yer aldığı görülmüştür. AFP, yapay zekâ kullanımının etik sınırları, ajans olarak temel sorumlulukları ve editoryal denetimden bahsetmiştir. AP, kullandıkları yapay zekâ aracını açıklarken, insan gazetecilerin yerini alamayacağını vurgulayarak kilit noktalardan birine temas etmiştir. Yapay zekâ uygulamalarından neredeyse tamamen olumlu olarak bahseden Reuters, yararlandıkları aracı şeffaf biçimde açıklamış, ancak editoryal denetimin önemine gönderme yapan ifadelere de yer vermiştir. AA, AP ve AFP, veri kullanımı noktasında oluşabilecek hak, mahremiyet, telif hakkı ihlali konularını ele almıştır. Reuters ise veri güvenliğini sağlayacaklarını belirtmekle yetinmiştir. Diğer yandan AA, AP ve AFP, yapay zekâ tarafından üretilen içeriğin dezenformasyon, manipülasyon, yanlış bilgi içermesi nedeniyle dikkat edilmesi gereken hususlara değinmiştir.
Keywords: news agencies; ethics.; data; veri; Communication. Mass media; dijitalleşme; haber ajansları; digitalisation; etik; artificial intelligence; yapay zekâ; P87-96