Anadolu folklorik bebekleri ve seramik biblo olarak uygulamaları - Belleyici, Alime (Kastamonu Üniversitesi, 2020)
Bu tez kapsamında Anadolu’daki yöresel folklorik bebekler araştırılmış, araştırılan bebekler seramik biblo olarak yorumlanmıştır. Geçmişten günümüze Anadolu geleneğinde pek çok yörede oyun ve oyuncak amaçlı farklı teknikler ve malzemelerle geleneksel kıyafetli folklorik bebekler üretildiği ve hala üretilmeye devam ettiği görülmektedir. Araştırmanın kapsamı ve sınırlılığını, Türkiye’deki 7 coğrafi bölgeden 15 ayrı yörenin folklorik bebekleriyle isim yapmış yöre, il ve ilçelerden örnekler oluşturmaktadır. Bu örnekler üzerinden söz konusu bebeklerin tarihsel süreçleri araştırılarak biçimsel özellikleri irdelenmiştir. İncelenen örnekler üzerinden ilgili bebek figürlerinin çoğunluğunun kadın figürü olarak biçimlendirildiği görülmüştür. Ayrıca bebeklerin ait olduğu yörenin giyim kuşam kültürlerini yansıttığı dikkat çekmektedir. Erkek figürlerin yapımına ise daha az rastlanmıştır. Üretilen bebeklerin stil özellikleri ve yörenin giyim kuşam kültürleri de dikkate alınarak seramik biblo olarak yorumları yapılmıştır. Bu kapsamda seramik bibloların tarihi araştırılmış ve tarihsel süreçte öne çıkan önemli biblolardan örnekler incelenmiştir. Araştırılan biblo örneklerinden ve seçilen yörelerden hareketle seramik biblolar tasarlanmıştır. Uygulama sürecinde kadın biblo figürünün modeli polimer kilden oluşturulmuş daha sonra kalıbı alınarak çamur döküm yöntemiyle üretilmiştir. Kalıbı alınan figürün giyimi, seçilen yörenin folklorik bebeği ve ilgili yörenin giyim kuşam kültürü dikkate alınarak gerçekleştirilmiştir. Modelden kalıbı alınan ve döküm yöntemiyle yapılan figüre döküm sonrasında farklı hareketler kazandırılmıştır. Bisküvi pişiriminden sonra sıraltı boya kullanılarak dekoru yapılmış, çamur cinsine bağlı olarak 1050-1150°C sıcaklık aralığında pişirimi gerçekleştirilmiştir. Sonuç olarak, yörelerin folklorik unsurlarının ele alındığı ve folklorik bebeklerden ilham alınarak oluşturulan seramik bibloların yörelerin kültürel zenginliğini yansıtması açısından kültüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Ayrıca söz konusu çalışmanın hediyelik objelerde seramik malzemenin kullanılabilirliğini ortaya çıkarmakta turizm amaçlı üretilen ürünlere kaynaklık edeceği söylenebilir.
Anatolian folkloric dolls and their applications as ceramic trinkets
Keywords: Seramik, folklorik bebek, biblo, figürin, yöre