Kızılırmak’ın Önemli Kollarından Olan Gökırmak’ın Fiziksel Ve Kimyasal Su Kalitesinin Belirlenerek Yapay Sinir Ağları Ve Adaptif Ağ Yapılı Bulanık Sonuç Çıkarım Sistemi Kullanılarak Değerlendirilmesi - Özdemir, Rahmi Can (My University, 2024)
Kirletilmiş suların kalite değerlendirmesi; yalnızca sulardaki kirlilik unsurlarının etkilerinin belirlenmesini değil, sınırlı su kaynaklarının sürdürülebilirliği için teorik bilgiler de sağlamaktadır. Su kalitesinin değerlendirilmesinde, birçok kirlilik indeks metotları kullanılmaktadır. Bu metotlar; farklı derecelerdeki su kirliliğinin miktarını ve farklılığını gösteren kesin limitleri tanımlamaktadır. Fakat her bir su kirleticisinin karasızlığından dolayı kalite değerlendirmelerinde, risk ile ilişkili bir belirsizlik mevcuttur. Belirsizlik sınıflandırma diyagramlarında keskin sınırların yer alması, bu diyagramların kullanımını zorlaştırmaktadır. Bu belirsizlik yüzünden bazı çevre araştırıcıları bulanık mantık tabanlı ileri değerlendirme metotları üzerinde çalışmaya yönelmek zorunda kalmışlardır. Bulanık metotlar, önceden belirlenmiş ağırlık oranlarına göre çeşitli kirleticilerin kirliliğe olan katkılarını belirler ve üyelik fonksiyonlarını kullanarak belirsizliği düşürür. Ekoloji bilimi ile uğraşanlar için bulanık mantık sisteminin kullanışlı bir araç olmasının birçok nedeni mevcuttur. Örneğin, bulanık mantık diğer matematiksel modellerde yer almayan bireysel bilgi birikimini ve tecrübe gibi bilgilerin kullanımını, değişkenlikler ile ilgilenmeyi, kantitatif ve kalitatif bilgilerin birleştirilmesini, suni kesinlikten kaçınmayı ve gerçek çevre şartlarına daha benzer sonuçlar üretmeyi sağlar. Bu bağlamda bu çalışma kapsamında Kızılırmak’ın en büyük kollarından birisi olan Gökırmak üzerinde belirlenecek olan istasyonlardan bir yıl boyunca her ay fiziksel ve kimyasal su kalite parametreleri belirlenecektir. Elde edilen veriler MATLAB programı vasıtası ile Adaptif ağ yapılı bulanık sonuç çıkarım sistemi ve Yapay Sinir Ağları (YSA) ile değerlendirilecektir. Ortaya çıkacak olan sonuçlar klasik sınıflandırma ve uluslararası diğer sınıflandırma metotları ile karşılaştırılacak, farklılıkları varsa avantajları ve bu metotların su kirliliği değerlendirmelerinde ve ekolojik risk değerlendirmelerinde kullanılabilirliği araştırılacaktır. Ayrıca hem bölgenin önemli kaynaklarından birisi olan Irmağın mevcut kirlilik haritası çıkarılacak hem de ekolojik risk değerlendirmesi yapılacaktır.