Sosyal Bilgiler Dersi 5. Sınıf Kazanımlarının Değer ve Beceri İlişkisi - KARASU AVCI, Emine; BİLEN, Mert (Journal of Innovative Research in Social Studies, 2023)
Sosyal Bilgiler; öğrenci seviyesine uygun hazırlanmış, sosyal bilimlerde yer alan disiplinlerden beslenen ve hedefi toplumsal yaşama fayda sağlayacak donanımlı ve etkin yurttaşlar yetiştirmek olan bir ilköğretim dersidir. Sosyal bilgiler dersi bu amacını, kazanımlarla ilişkilendirilmiş olan değerler ve becerilerle yerine getirmektedir. 2018 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı [SBDÖP], yalnızca öğrenme alanlarını ve kazanımları değil aynı zamanda değerler ve becerileri de vurgular. Bu durum temel alınarak gerçekleştirilen araştırma, 2018 SBDÖP 5. sınıf seviyesinde yer alan kazanımların değerler ve beceriler ile olan ilişkisini tespit etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada nitel araştırma modeli olan doküman incelemesi tercih edilmiştir. Veriler içerik analizi yoluyla çözümlenmiştir. Çalışma kapsamında ulaşılan bulgulara göre SBDÖP 5. sınıf kazanımlarının 11 farklı değer ve beceriyi yansıttığı görülmektedir. İnsanlar, Yerler ve Çevreler ve Bilim, Teknoloji ve Toplum öğrenme alanlarındaki çevre okuryazarlığı, dijital okuryazarlık ve gözlem becerileri değerler ile kıyaslandığında, daha fazla kazanım ile bağlantılı olduğu belirlenmiştir. Diğer öğrenme alanlarında yer alan değerler ve becerilerin, kazanımlarla eşleştirilmesi bakımından daha eşit dağılım gösterdiği tespit edilmiştir. Ayrıca 2005 SBDÖP’de yer alan yaratıcılık yetkinliği, 2018 SBDÖP’de kazandırılması amaçlanan 27 beceri arasında bulunmamasına rağmen, güncel programda Küresel Bağlantılar öğrenme alanında yer almaktadır. Bu bağlamda 2018 SBDÖP’de kazandırılması amaçlanan beceriler içerisinde bulunmayan bu beceriye Küresel Bağlantılar öğrenme alanında yer verilmesi programdaki çelişkiyi ortaya koymaktadır.
Keywords: Beceri; Değer; Kazanım; Öğretim programı; Sosyal bilgiler; Sosyal Bilgiler Eğitimi; Social Studies Education; Acquisition; Curriculum; Skill; Social studies; Value