Osmanlı astronomisinde ay ve güneş tutulmaları ve değerlendirilmesi - Aydemir, Mustafa (Kastamonu Üniversitesi, 2025)
Tezimizde Osmanlı astronomisinde ön plana çıkmış mütefekkirlerin eserlerinde Güneş ve Ay tutulmaları hakkında vermiş oldukları bilgileri analiz ederek değerlendirmeye çalışılmıştır. Çalışmanın giriş bölümünde tezin amacı, kapsamı, sınırlılıkları ve yöntemi. ikinci bölümde, incelenen eserlerin daha iyi anlaşılması için tutulmaların tarih boyunca nasıl değerlendirildiği, bilimsel faaliyetler çerçevesinde açıklamaları ve kayıt altına alınmış tarihi tutulmalar, üçüncü bölümde ise Yer merkezli evren modelini baz alan düşünürlerin eserlerindeki tutulma verileri incelenerek gerekli olan bilgiler aktarılmıştır. Dördüncü bölümde Osmanlı astronomisinde Güneş merkezli evren modeline göre yazılmış eserlerdeki tutulma verilerini analiz edilmiştir. Osmanlı astronomisinde en erken bulabildiğimiz eser Ahmed-i Da’i’nin Terceme-i Si Fasl kitabı olup son eser ise Tüccarzâde İbrahim Hilmî (Çığıraçan)’ın Yeni Kozmografya Dersleri eseridir. Tezimiz, Osmanlı astronomisini genel olarak ifade edebilecek 11 eserden oluşmaktadır. Müelliflerin, eserleri içerisinde Güneş ve Ay tutulmaları hakkında vermiş oldukları astronomik ve astrolojik bilgiler analiz ederek incelenmiştir.
Lunar and solar eclipses and their evaluation in Ottoman astronomy
Keywords: Astronomi; Astroloji; Ay Tutulması; Güneş Tutulması; Gölge Konisi; Enlem; Boylam