Osmanlı italya ekonomik ilişkileri - Esev, Ayşegül (Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2022)
Türk ve İtalyan ilişkileri 11. yüzyıla kadar uzanmaktadır. Kurulan ilk ilişkiler ticaret alanında olup Türk ve İtalyanların ekonomik ilişkilerini etkilemiştir. Osmanlı Devleti kurulduktan sonrada Türk İtalyan ilişkileri devam etmiş olup ticaret alanında çeşitli ayrıcalıklar verilmiştir. Osmanlı Devleti ve İtalyan şehir devletleri arasında yaşanan ticaret karşılıklı çıkar ilişkilerine bağlı olarak kurulmuştur. Osmanlı Devleti’nin ticari imtiyazlar vermesi; Akdeniz’de İtalyanların güçlü bir filoya sahip olması, Avrupa’da yaşanan gelişmeleri yakinen takip etmek, Batı’dan gelen ticaret akışının sağlanması için İtalyanları yanında tutmak amacıyla verilmiştir. Geçimlerini tüccarlıkla sağlayan İtalyan halk Osmanlı ile kurulan ekonomik ilişkilerde ticareti ön planda tutmuştur. Ticareti ön planda tutmaları, Osmanlı Devleti ve Avrupalı devletler arasın da ikili bir tutum sergilemesine neden olmuştur. Aslında imtiyaz vermesi aleyh gibi gözüken bir durum olsa da Osmanlı için Akdeniz ticaretinin canlı tutulması ve yanında Avrupalı bir devletin olması lehine bir durumdur. İtalyanlar, Osmanlı’nın Anadolu’yu hatta İstanbul’u ele geçirmesine rağmen Türkler ile ticaret yapmasının sebebi ise; Fatih ve Kanuni Sultan Süleyman döneminde İmparatorluk haline gelen Osmanlı Devleti’nin kıtalar arasındaki ticaret akışının İstanbul’a akması aldıkları “ahidnameler” ile Osmanlı topraklarında serbestçe ticaret yapabilmelerini sağlamış bu da İtalyan tüccarlarında işine gelmiştir. İlerleyen zamanlarda girilen savaşlar neticesinde de ticaret deki ilişkilerimiz bozulmuştur. Bu çalışmanın amacı Osmanlı İtalya arasında yaşanan ekonomik ilişkilerin incelenmesidir. Bu sayede iki devlet arasındaki ticari ilişkilerin kökenine inmiş olmakla beraber ticarette karşılıklı tutum ve davranışlarını incelemiş olacağız. Bu çalışmada literatür taraması yapılarak farklı kaynaklardan bilgi aktarımı yapılmıştır. Kaynak taraması yöntemi kullanılan bu çalışmada elde edilen bulgular, tablo yöntemi ile bundan sonra yapılacak olan çalışmalara kaynak sağlamak için hazırlanmıştır. Elde edilen sonuç ise; İki devlet arasındaki ticari ilişkiler ekonomik, sosyal, kültürel ve siyasal alanda etkiler yaratmıştır.
Keywords: Ahidname, akdeniz ticareti, İtalya, Osmanlı, Venedik şehir devleti