Dinî tutum ve öz saygının haset ve gıptayla ilişkisi - Çalşimşek, Saliha Zeynep Ergün (Kastamonu Üniversitesi, 2020)
Haset ve gıpta insanlığın varoluşundan beri insana eşlik eden duygulardır. Haset hem toplum hem de çeşitli dinler tarafından kötücül bir duygu olarak görülürken gıpta toplumsal açıdan da dinî açıdan da kabul gören bir duygu olmuştur. Biri olumsuz biri de olumlu olarak görülen bu iki duygunun insan davranışlarına olan yansımaları bireyi de toplumu da farklı şekillerde etkileyebilmektedir. Dinî açıdan kabul gören bir duygu olmaması nedeniyle bireyin dinî tutumu haset duygusunu bastırmaya çalışmasına sebep olabilir. Ayrıca kişinin kendini olduğu gibi sevmesi, kabul etmesi ve kendine saygı duyması anlamına gelen öz saygı da bireyin kendisine karşı olan olumlu tutumundan ve memnuniyetinden dolayı diğer bireylere olan duygularını ve geliştirdiği tutumu da etkileyebilmektedir. Bu araştırmada, bireylerin dinî tutum ve öz saygı düzeylerinin haset ve gıpta üzerinde farklılaşmaya yol açıp açmadığı, ayrıca bazı demografik değişkenlere göre öz saygı, dinî tutum, haset ve gıptanın farklılaşıp farklılaşmadığı incelenmiştir. Araştırmanın yöntemi nicel, deseni ise ilişkisel taramadır. Araştırmaya 2019 yılında farklı şehirlerde yaşayan, farklı yaşlarda ve farklı gelir düzeylerine sahip kadın ve erkeklerden oluşan 415 kişi katılmıştır. Veriler online ve yüz yüze anket tekniği ile toplanmıştır. Araştırmada, katılımcıların dinî tutum düzeylerini ölçmek amacıyla “Ok Dinî Tutum Ölçeği”, öz saygı düzeylerini ölçmek amacıyla “Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği”, haset ve gıpta düzeylerini ölçmek amacıyla “BeMas Haset ve Gıpta Ölçeği” kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre haset ve gıpta arasında pozitif ve düşük ; haset ve öz saygı arasında negatif ve düşük; haset ve dinî tutum arasında negatif ve düşük; gıpta ile öz saygı arasında pozitif ve düşük anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Haset, gıpta, öz saygı ve dinî tutum bazı demografik değişkenlere göre istatiksel açıdan farklılaşmaktadır. Elde edilen verilerin detayları çalışmanın bulgular bölümünde verilmiştir.
The relation of religious attitude and self esteem with benign and malicious envy
Keywords: Haset, gıpta, öz saygı, dinî tutum