GÖKNAR ÖZ VE DİRİ ODUN ÖZÜTLERİNİN KİMYASAL İÇERİKLERİNİN BELİRLENMESİ, ANTİMİKROBİYAL VE DNA KORUMA ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ - BUYURUKCU, Sinan (Fen Bilimleri Enstitüsü, 2018)
Ülkemiz için endemik bir alt tür olan Uludağ göknarı (Abies nordmanniana subsp. bornmuelleriana) Kastamonu Ilgaz yöresinde 1630 metre rakımdan bu çalışma kapsamında seçilmiştir. Kesilen göknar odunu diri ve öz kısımları değirmen ile toz haline getirilerek kullanım için özütler hazırlanmıştır. Laboratuarda öz ve diri odun özütlerinin kimyasal içerikleri, antimikrobiyal ve DNA koruma özellikleri incelenmiştir. Araştırmada göknar odun özütlerinin kimyasal içeriklerinde Kafeik asit, diri ekstresi için 74±4 μg/g özüt ve öz odun özütü için 88±4 μg/g ekstraktı, Epikateçin, diri ekstresi için 556 μg/g özüt ve öz odun özütü için 502 μg/g ekstraktı, Benzoik asit, diri ekstresi için 4128 μg/g özüt ve öz odun özütü için 19618 μg/g ekstraktı, Kaempferol, diri ekstresi için 4350 μg/g özütü ve öz odun için 1836 μg/g özüt ve apigenin diri ekstresi için 1594 μg/g özüt ve öz odun için 1108 μg/g özüt içermektedir. Göknar odun özütleri kimyasal içeriği analizinde bulunan bileşiklerin yüksek seviyesi, kanseri önlemek ve gelişme riskinin azalmasını sağlamak için, deri hastalıklarında ve gıdalarda mikrobik bozulmayı önlemek için etkili olan bu maddeler ihtiyaç halinde yararlanılabileceği önerilmektedir. Antimikrobiyal aktivite analizinde 16 bakteri suşuna karşı odun özütleri değerlendirilmiştir. Sonuçlar, öz ve diri odun özlerinin Salmonella enteritidis, Streptococcus pneumoniae ve Proteus mirabilis'e karşı hafif antimikrobiyal aktiviteye sahip olduğunu ortaya koydu. DNA koruma aktivite analizinde tüm bileşiklere DNA koruma deneyi uygulanmıştır. Diri odun özütü deneyinde 50 mg/ml’de %54 DNA koruma tespit edilmiştir. Öz odun özütü deneyi sonucunda 100 mg/ml’de %57 ve 50 mg/ml’de %64 sonuçları ile en etkili DNA koruma faaliyeti tespit edilmiştir. Bu bileşikler, potansiyel olarak bakteri ve kanser hücre çizgileri üzerindeki etkilerine dayanmış ilaç katkı maddesi olarak kullanılabilme potansiyelleri bulunmaktadır.
Keywords: Göknar, odun özütleri, kimyasal içerik analizi, antimikrobiyal aktivite, DNA koruma