ELMİRA TÖLÖKOVA’NIN DİZELERİNDE AYTMATOV’UN KAHRAMANLARI KONUŞUYOR - Arslan, Döne; Arslan, Mustafa Said; Söylemez, Orhan (Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 2024)
Türk dünyası dil, kültür ve edebiyat açısından son derece zengindir. Çevirileri yapılan eserler de her ne kadar hazinelerin aslını tutmasa da okuyanın zihninde tesir bırakır. Belki edebî eserin insanı sarıp sarmalayan samimî havasını vermese de mensubu olduğu halkın veya memleketin/milletin insanlarından, tabiatından, gelenek-göreneklerinden, hatta bitki ve hayvanlarından numuneler sunar. Diğer lehçelerden Türkiye Türkçesine kazandırılmış pek çok eserden bahsetmek artık mümkündür. Pek çok yazar, şair ve sanatçının eserlerinden çeviriler yapılmıştır. Ancak Aytmatov bütün eserleri Türkiye Türkçesine çevrilmiş belki de yegâne yazardır. Bazı eserleri farklı mütercimler tarafından farklı dillerden tercüme edilmiş ve hatta farklı isimlerle yayınlanmıştır. Dünya edebiyatında önemli bir yere sahip olan Cengiz Aytmatov’un eserleri ve düşüncelerinden pek çok yazar ve şair etkilenmiştir. İnsanın iç dünyasını, milli kimlik ve kültürel değerlerini eserlerinde yansıtması onun geniş kitlelere ulaşmasına sebep olmuştur. Aytmatov’un evrensel bir yazar ve düşünür olması pek çok yazar ve şairin eserlerinde yaşamaya devam edeceğini göstermektedir. Bu çalışmada Kırgız şairi Elmira Tölökova’nın dünyaca ünlü yazar Cengiz Aytmatov’un eserlerinden ve eserlerindeki karakterlerinden esinlenerek kaleme aldığı şiirleri Türkiye Türkçesine aktarılarak incelenmiştir. Şairin dizelerinde Aytmatov’un kahramanlarına yer verilerek kahramanların yer aldıkları eserler hakkında kısa bilgiler verilmiştir. Çözümlemelerde şiirlerin yapısından ziyade muhtevaya önem verilmiş; imge ve simgelerden ve metaforlardan hareketle çözümlemeler yapılmıştır. Elmira Tölökova kaleme aldığı bu şiirleriyle Aytmatov’un değerini göstermesinin yansıra milletine, topraklarına, kültürel değerlerine de sahip çıktığını kanıtlamıştır.
Keywords: Cengiz Aytmatov; Elmira Tölökova; character; poem; Cengiz Aytmatov; Elmira Tölökova; kahraman; şiir; North-West (Kipczak) Turkic Dialects and Literatures; Kuzey-Batı (Kıpçak) Türk Lehçeleri ve Edebiyatları